طراحی و ارزیابی مدل نسل چهارم مدیریت ارزش تفکیک از مبدا و جمع آوری پسماند خشک با رویکرد تلفیقی مهندسی ارزش و مدیریت ریسک؛

مدیریت پسماند شهری در کلان شهرها از یک مسئله صرفا خدماتی به یک مسئله اقتصادی، زیست محیطی و مدیریتی تبدیل شده است. در این میان، تفکیک پسماند از مبدا و جمع آوری پسماند خشک قابل بازیافت، به دلیل ارتباط مستقیم با کاهش دفن، افزایش بازیابی مواد، کاهش هزینه های حمل و ایجاد درآمد از فروش مواد بازیافتی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف این پژوهش، ارائه و ارزیابی یک مدل نسل چهارم برای مدیریت ارزش تفکیک از مبدا و جمع آوری پسماند خشک شهر مشهد با تلفیق مهندسی ارزش، هزینه چرخه عمر و مدیریت ریسک است. در این پژوهش ابتدا داده های پروژه مدیریت و مهندسی ارزش پسماند شهر مشهد تجمیع و مبنای عملکرد سال ۱۴۰۴ تعیین شد. بر اساس مدل موجود، مقدار پسماند خشک قابل بازیابی سالانه ۹۷,۱۹۱.۳ تن و میانگین روزانه آن ۲۶۶.۳ تن برآورد شده است. همچنین حدود ۸۰.۸ درصد از این مقدار در مدل موجود به بخش اصناف و فعالیت های تجاری مربوط است. سپس با در نظر گرفتن افق سال ۱۴۲۵ و سناریوهای رشد سالانه ۲، ۳ و ۴ درصد، ظرفیت مورد نیاز سیستم در آینده برآورد شد. در ادامه، پنج گزینه مدیریتی شامل وضع موجود، هوشمندسازی کامل، مدل نسل چهارم منطقه بندی شده، مدل نسل چهارم با تمرکز بر اصناف و محلات هدف و مدل نسل چهارم بازارمحور با قرارداد عملکردی تعریف شد. معیارهای ارزیابی شامل عملکرد بازیابی، هزینه عملیات و حمل، ارزش فروش مواد، کاهش دفن، قابلیت اجرا، شفافیت داده و ریسک بود. همچنین با استفاده از مفهوم ارزش تعدیل شده با ریسک، چارچوبی برای مقایسه ارزش خالص گزینه ها ارائه شد. نتایج نشان می دهد که با توجه به سهم بالای منابع تجاری در تناژ قابل بازیابی، تمرکز بر شبکه جمع آوری هوشمند و عملکردمحور اصناف، در کنار پوشش هدفمند مناطق مسکونی، می تواند نسبت به توسعه یکسان و هم زمان سیستم در کل شهر، ظرفیت بیشتری برای ایجاد ارزش داشته باشد. با این حال، انتخاب قطعی گزینه نهایی منوط به ورود اطلاعات واقعی هزینه جمع آوری، ناوگان، نیروی انسانی، پردازش، مشوق شهروندی، فروش مواد و هزینه دفع است. بنابراین مدل پیشنهادی علاوه بر ارائه یک گزینه مدیریتی، یک چارچوب تصمیم گیری قابل به روزرسانی برای شهرداری فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

مهندسی ارزش ، مدیریت ریسک ، مدیریت پسماند ، تفکیک از مبدا پسماند خشک ، جمع آوری هوشمند ، هزینه چرخه عمر ، ارزش خالص.