ارائه ی مدل همکاری شهرداری و هلال احمر برای مدیریت بحران های انسان ساخت

بحران های انسان ساخت شهری، از جمله حریق های گسترده، حوادث شیمیایی-صنعتی، فروریزش سازه ای و بحران های ناشی از تجمعات پرخطر، به دلیل ماهیت ناگهانی، پیچیده و اغلب چندعلتی خود، نیازمند واکنش هماهنگ و سریع میان چندین نهاد مسئول هستند. در این میان، شهرداری، به عنوان نهاد صاحب زیرساخت و اطلاعات محلی، و جمعیت هلال احمر، به عنوان بزرگ ترین و باتجربه ترین نهاد امدادی کشور، دو بازیگر کلیدی این فرایند محسوب می شوند. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی این است که همکاری میان این دو نهاد، در عمل، اغلب به صورت موردی، غیرنظام مند و متکی به روابط شخصی مدیران اجرا می شود، نه بر پایه یک چارچوب رسمی و از پیش طراحی شده؛ وضعیتی که کارایی واکنش مشترک در لحظه وقوع بحران را به طور محسوسی کاهش می دهد. این مقاله با هدف تبیین نظری الزامات همکاری بین سازمانی موثر در شرایط بحران، و ارائه مدلی عملیاتی برای نهادینه سازی همکاری شهرداری و هلال احمر در مدیریت بحران های انسان ساخت، انجام شده است. مبانی نظری پژوهش بر پایه نظریه حکمرانی مشارکتی، ادبیات شبکه های ارتباطی بین سازمانی در بحران، و شواهد تجربی داخلی درباره نقش سازمان های مردم نهاد در مدیریت بحران ایران بنا شده است. روش تحقیق مورد استفاده، رویکرد مروری-تطبیقی برای تحلیل و تلفیق شواهد نظری و تجربی موجود در ادبیات داخلی و بین المللی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که موفقیت همکاری بین سازمانی در بحران، به شدت به وجود پیشینه ارتباطی و اعتماد شکل گرفته پیش از وقوع بحران، و نه صرفا در لحظه وقوع آن، وابسته است؛ و شواهد داخلی نشان می دهند که سازمان های مردم نهاد امدادی، به دلیل ظرفیت های محلی و انعطاف پذیری خود، نقش مکملی حیاتی برای نهادهای رسمی ایفا می کنند. مقاله در پایان مدلی سه لایه برای نهادینه سازی همکاری پیشینی، عملیاتی و پسینی میان شهرداری و هلال احمر پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

بحران انسان ساخت ، مدیریت بحران شهری ، همکاری بین سازمانی ، شهرداری ، هلال احمر.