ازحق تا رانت:(مرورنظام مند سیاست های مسکن وبازتولید جدایی گزینی اجتماعی-فضایی در محدوده های پیرا شهری)

گسترش سریع محدوده های پیراشهری در ایران، به ویژه در پیرامون کلانشهرها، یکی از پیچیده ترین و در عین حال مغفول مانده ترین عرصه های تحول فضایی کشور را رقم زده است. آنچه این محدوده ها را از سایر بخش های شهر متمایز می کند، هم زمانی چندین فرایند است: فشار بازار زمین و مسکن، مهاجرت، تغییر کاربری اراضی، ضعف مدیریت فضایی و محدودیت نظام رسمی تامین مسکن. این مقاله با هدف مرور نظام مند ادبیات نظری و تجربی پیرامون رابطه سیاست گذاری مسکن و جدایی گزینی اجتماعی-فضایی در ایران تدوین شده است. پرسش محوری این است که چگونه سیاست های مسکن در ایران، با وجود نیت های اولیه حمایتی، به عاملی برای بازتولید و تشدید جدایی گزینی در محدوده های پیراشهری تبدیل شده اند و چه چهارچوب نظری ای می تواند این رابطه را تبیین کند. مروریافته های نشان می دهد که ادبیات موجود عمدتا به دو حوزه مجزا پرداخته است: از یک سو، پژوهش هایی که بر سیاست های مسکن (به ویژه مسکن مهر و نهضت ملی مسکن) متمرکز بوده اند و از سوی دیگر، مطالعاتی که به سنجش و تحلیل جدایی گزینی در شهرهای ایران پرداخته اند؛ اما پیوند نظام مند میان این دو حوزه، به ویژه در بستر محدوده های پیراشهری، همچنان یک شکاف نظری و تجربی اساسی است. مقاله در پایان، با تلفیق چهارچوب های (حق به شهر)، (بازتولید اجتماعی) و (حکمرانی رانت بنیان)، چارچوبی تحلیلی برای پژوهش های آتی در این حوزه پیشنهاد می کند و بر ضرورت تدوین الگویی بومی برای سیاست گذاری مسکن در پیراشهرهای ایران تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

سیاست گذاری مسکن ، جدایی گزینی اجتماعی-فضایی ، محدوده های پیراشهری ، حق به شهر ، بازتولید اجتماعی ، حکمرانی رانت بنیان ، ایران