اجتناب تجربه ای و پردازش تکراری منفی به عنوان فرایندهای فراتشخیصی در تداوم آسیب شناسی روانی

رویکردهای فراتشخیصی می کوشند فرایندهایی را شناسایی کنند که در چندین حوزه آسیب شناسی روانی مشترک هستند و می توانند در تداوم نشانه ها نقش داشته باشند. اجتناب تجربه ای و پردازش تکراری منفی دو فرایند برجسته در این چارچوب هستند، اما ماهیت رابطه میان آنها و میزان استقلال هر یک هنوز روشن نیست. هدف این مطالعه، سنتز انتقادی شواهد مربوط به نقش این دو فرایند در تداوم آسیب شناسی روانی و مقایسه مدل های رقیب درباره جهت رابطه آنها بود. مطالعه حاضر یک مرور تحلیلی-مفهومی منبع محور با جست وجوی هدفمند منابع است. تمرکز اصلی بر پژوهش های منتشرشده از سال ۲۰۱۵ تا سپتامبر ۲۰۲۶ بود و مطالعات کلاسیک پیش از این بازه در صورت ضرورت نظری یا روش شناختی حفظ شدند. در سنتز شواهد، فراتحلیل ها، مطالعات طولی، ارزیابی لحظه ای بوم شناختی، پژوهش های آزمایشی، مطالعات مداخله ای و پژوهش هایی که هر دو سازه را هم زمان بررسی کرده بودند در اولویت تفسیری قرار گرفتند. یافته ها نشان دادند هر دو فرایند با دامنه ای از نشانه های افسردگی و اضطراب مرتبط هستند، اما تفسیر اجتناب تجربه ای به نوع سنجه و همپوشانی آن با پریشانی عمومی و روان رنجورخویی حساس است. پردازش تکراری منفی از پشتوانه نسبتا منسجم تری در مطالعات فرایندی و درمانی برخوردار است. شواهد نشان می دهند نگرانی و نشخوار در برخی موقعیت ها می توانند کارکرد اجتنابی داشته باشند، اما این یافته با اثبات افزایش اجتناب تجربه ای به عنوان سازه ای مستقل یکسان نیست. همچنین، شواهد مستقیم و تکرارشونده برای یک چرخه دوسویه پایدار میان دو فرایند هنوز ناکافی است. در مجموع، در سنتز حاضر الگوی شواهد بیشتر با تبیین دو فرایند مرتبط اما نسبتا متمایز، همراه با احتمال وجود آسیب پذیری های مشترک بالادستی، سازگار بود.

کلیدواژه ها:

اجتناب تجربه ای ، پردازش تکراری منفی ، فرایندهای فراتشخیصی ، آسیب شناسی روانی ، نشخوار فکری