اثربخشی برنامه ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس (MBSR) بر حساسیت اضطرابی در دانشجویان

زمینه و هدف: حساسیت اضطرابی به منزله یک متغیر فراتشخیصی و پردازش شناختی بنیادین، با سوءتعبیر فاجعه بار نشانه های برانگیختگی فیزیولوژیک و تشدید پاسخ های تنیدگی در دانشجویان پیوند دارد. برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR) می تواند از طریق بازداری واکنش پذیری هیجانی و بازسازی ارزیابی های شناختی این چرخه را تعدیل کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله MBSR بر حساسیت اضطرابی دانشجویان انجام شد.روش: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری را دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ تشکیل دادند. نمونه پژوهش شامل ۳۰ دانشجو (دامنه سنی ۱۹ تا ۲۵ سال) بود که به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب و با گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵n=) و کنترل (۱۵n=) جای دهی شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت برنامه گروهی ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ۱۶ سوالی حساسیت اضطرابی (ASI-۱۶؛ ریس و همکاران، ۱۹۸۶) بود. داده ها با استفاده از آزمون t مستقل و اندازه گیری اندازه اثر کوهن (d) در نرم افزار SPSS تحلیل شدند.یافته ها: در مرحله پیش آزمون، تفاوت آماری معناداری میان نمرات حساسیت اضطرابی گروه آزمایش و گروه کنترل مشاهده نشد. در مقابل، در مرحله پس آزمون، میانگین نمرات حساسیت اضطرابی گروه آزمایش به طور چشمگیری کاهش یافت و در مقایسه با گروه کنترل تفاوت آماری کاملا معناداری با اندازه اثر بالا به ثبت رسید. نتیجه گیری: مداخله ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس اثر بازدارنده و تثبیت شده ای بر کاهش حساسیت اضطرابی دانشجویان دارد. این مداخله با فرونشانی سوءتعبیرهای فاجعه آمیز حسی–بدنی و تقویت مواجهه پذیرش محور، چارچوب شناختی خودکار تنیدگی را بازتنظیم می کند؛ از این رو کاربست آن به عنوان یک ابزار مداخله ای کارآمد در مراکز مشاوره شناختی و بهداشت روان دانشگاهی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس (MBSR) ، حساسیت اضطرابی ، ارزیابی شناختی ، برانگیختگی فیزیولوژیک ، دانشجویان.