بررسی نقش مهارت های مقابله با استرس در آسیب پذیری تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی

دوره ابتدایی یکی از حساس ترین مقاطع رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی کودک محسوب می شود؛ مقطعی که در آن سازوکارهای مقابله با فشار روانی هنوز به طور کامل شکل نگرفته اند و به همین سبب، دانش آموزان در برابر عوامل استرس زای تحصیلی و اجتماعی آسیب پذیری بیشتری دارند. هدف این مقاله، مرور نظام مند شواهد پژوهشی منتشرشده از سال ۲۰۲۰ میلادی به بعد دربارهء نقش مهارت های مقابله با استرس در کاهش یا تشدید آسیب پذیری تحصیلی دانش آموزان دورهء ابتدایی است. برای این منظور، بیش از بیست وپنج منبع علمی شامل مقالات مروری، پژوهش های مقطعی، طرح های مداخله ای مدرسه محور و پایان نامه های تخصصی بررسی و طبقه بندی شدند. یافته ها نشان می دهد که مهارت های مقابله مسئله مدار، تنظیم هیجان، خودکارآمدی تحصیلی و تاب آوری، به طور پیوسته با کاهش آسیب پذیری تحصیلی و بهبود عملکرد درسی همراه بوده اند، در حالی که راهبردهای اجتنابی و هیجان مدار افراطی با افزایش اضطراب امتحان، افت انگیزش و کاهش عملکرد تحصیلی ارتباط داشته اند. همچنین حمایت اجتماعی خانواده، معلم و همسالان به عنوان تعدیل کننده رابطه استرس و آسیب پذیری تحصیلی شناسایی شد. در پایان، خلاهای پژوهشی موجود به ویژه کمبود مطالعات طولی و مداخله ای در سنین دبستان در بافت ایران و پیشنهادهای کاربردی برای معلمان، مشاوران مدرسه و والدین ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مقابله با استرس ، آسیب پذیری تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، تاب آوری تحصیلی ، خودتنظیمی هیجانی ، حمایت اجتماعی