تبیین الگوی ارتباط حجاب و حیا با سلامت روان بر پایه آموزه های قرآن کریم و روایات اهل بیت(علیهماالسلام)

سلامت روان انسان تنها به نبود اختلالات روان شناختی محدود نمی شود، بلکه مولفه هایی همچون بهزیستی، احساس معنا، خودکنترلی، کرامت، رضایت از زندگی و توانایی برقراری روابط سالم را نیز دربرمی گیرد. در منظومه اخلاقی اسلام، «حیا» و «عفاف» از مفاهیمی هستند که با کنترل تمایلات، تنظیم رفتار و حفظ حریم روابط انسانی ارتباط دارند و «حجاب» را می توان یکی از نمودهای رفتاری این منظومه دانست. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی ارتباط میان حیا، عفاف، حجاب و سلامت روان بر پایه آموزه های قرآن کریم و روایات اهل بیت(ع)، و مقایسه آن با شواهد پژوهشی معاصر انجام شده است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی آیات قرآن، روایات مرتبط و پژوهش های روان شناختی و جامعه شناختی است. یافته ها نشان می دهد که در ساختار قرآنی، حجاب از مفاهیمی همچون کنترل نگاه، حفظ پاکدامنی، عدم آشکارسازی زینت و رعایت حریم اجتماعی جدا نیست. همچنین پژوهش های معاصر در جوامع غربی، ارتباط مثبت دینداری اسلامی با بهزیستی ذهنی و در برخی مطالعات ارتباط حجاب با شاخص های مطلوب تر سلامت روان را گزارش کرده اند. از سوی دیگر، داده های جمعیتی اروپا از تغییرات قابل توجه در الگوهای ازدواج و تشکیل خانواده حکایت دارد. با این حال، این تغییرات نمی توانند به تنهایی به عنوان اثبات رابطه علی میان بی حجابی و تزلزل خانواده تلقی شوند. نتیجه اصلی پژوهش آن است که حجاب در منطق قرآن، بخشی از یک نظام جامع تربیتی است که از حیا و خودکنترلی آغاز شده و در عفاف، تنظیم رفتار، رعایت حریم و پوشش نمود می یابد. بر این اساس، می توان الگویی نظری ارائه کرد که در آن حیا و عفاف از طریق خودکنترلی و تنظیم روابط، با سلامت روان و کیفیت روابط خانوادگی ارتباط پیدا می کنند و حجاب یکی از نمودهای اجتماعی این منظومه است.

کلیدواژه ها:

حجاب ، حیا ، عفاف ، سلامت روان ، خودکنترلی ، خانواده ، قرآن کریم ، روایات اهل بیت(ع)