بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی بر فرایند هویت یابی و سبک زندگی نوجوانان؛ تحلیل نقش الگوبرداری و تقلید در شکل گیری رفتارهای پرخطر مقاله مروری تحلیلی با رویکرد مشاوره ای و کاربردی

نوجوانی یکی از مهم ترین دوره های تحول روانی، اجتماعی و هویتی است که طی آن فرد برای شناخت خود، تعیین ارزش ها، یافتن جایگاه اجتماعی و انتخاب الگوهای زندگی تلاش می کند. گسترش شبکه های اجتماعی، فرایند هویت یابی نوجوان را وارد محیطی گسترده، تصویری، تعاملی و دائما در حال تغییر کرده است. نوجوان امروزی روزانه با انواع سبک های زندگی، الگوهای رفتاری، معیارهای ظاهری، شیوه های مصرف، روابط اجتماعی و تعاریف گوناگون از موفقیت مواجه می شود. هدف مقاله حاضر بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی بر فرایند هویت یابی و سبک زندگی نوجوانان، تحلیل نقش الگوبرداری، تقلید و مقایسه اجتماعی در شکل گیری رفتارهای پرخطر و ارائه یک الگوی مداخله مشاوره ای هویت محور است. پژوهش حاضر از نوع مروری تحلیلی است و با استفاده از ادبیات علمی مرتبط با هویت یابی نوجوانان، شبکه های اجتماعی، مقایسه اجتماعی، رفتارهای پرخطر، مصرف دخانیات و مواد، سبک های فرزندپروری، سواد رسانه ای و مشاوره مدرسه تدوین شده است. بررسی مطالعات نشان می دهد که پیامدهای شبکه های اجتماعی صرفا تابع مدت زمان استفاده نیست، بلکه نوع فعالیت، محتوای مصرف شده، مقایسه اجتماعی، نیاز به تعلق، ویژگی های فردی، روابط خانوادگی و میزان سواد رسانه ای نقش مهمی دارند. همچنین شواهد پژوهشی از وجود ارتباط میان استفاده از شبکه های اجتماعی و برخی رفتارهای پرخطر از جمله مصرف دخانیات و مواد حمایت می کنند، هرچند نمی توان از این شواهد رابطه علی مستقیم را نتیجه گرفت. بر اساس تحلیل انجام شده، الگوی مداخله مشاوره ای هویت محور شامل ارزیابی، ایجاد رابطه امن، شناخت نیازهای هویتی، بررسی سبک فرزندپروری، آموزش سواد رسانه ای، تقویت هویت فردی و ایرانی اسلامی، اصلاح رابطه والد نوجوان، ایجاد جایگزین های سالم، مداخله در رفتارهای پرخطر و ارجاع تخصصی پیشنهاد می شود. نتیجه آنکه هدف مشاوره نباید حذف نوجوان از فضای مجازی، بلکه توانمندسازی او برای انتخاب آگاهانه، حفظ هویت، تقویت تعلق و بازگشت سالم به خانواده، مدرسه و جامعه باشد.

کلیدواژه ها:

نوجوانی ، هویت یابی ، شبکه های اجتماعی ، سبک زندگی ، الگوبرداری ، مقایسه اجتماعی ، سواد رسانه ای ، فرزندپروری ، رفتارهای پرخطر ، مشاوره مدرسه.