مرور نظام مند و سنتز روایتی شواهد درباره ارتباط مصرف ویدئوهای کوتاه فرم با خستگی شناختی، توجه و عملکردهای اجرایی

با گسترش روزافزون استفاده از پلتفرم های ویدئویی کوتاه مدت مانند تیک تاک، این پرسش مطرح شده است که مصرف مکرر و افراطی این محتوا چه پیامدهایی برای فرایندهای شناختی و عملکرد ذهنی کاربران به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط مصرف افراطی ویدئوهای کوتاه مدت با خستگی شناختی، کنترل توجه و مولفه های عملکرد اجرایی انجام شد. در این راستا، مطالعات علمی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا آوریل ۲۰۲۶ در پایگاه های علمی منتخب، بر اساس معیارهای ورود و خروج از پیش تعیین شده، جست وجو و غربال شدند. در نهایت، ۲ مقاله کمکی و ۵ مطالعه واجد شرایط وارد سنتز روایتی شدند. یافته ها نشان داد که مصرف مکرر و افراطی ویدئوهای کوتاه مدت با مشکلات توجه، کاهش کنترل توجه، افزایش خستگی شناختی و اختلال در برخی مولفه های عملکرد اجرایی همراه است. همچنین، شواهد موجود نشان می دهد عواملی مانند خودکنترلی پایین، تحمل پایین کسالت و برخی ویژگی های مرتبط با الگوی استفاده از این پلتفرم ها ممکن است با شدت بیشتر مصرف و پیامدهای شناختی آن ارتباط داشته باشند. در مجموع، شواهد بررسی شده از وجود ارتباط میان مصرف افراطی محتوای ویدئویی کوتاه مدت و برخی پیامدهای منفی شناختی حمایت می کنند؛ بااین حال، به دلیل غلبه مطالعات مقطعی، اتکای بخشی از پژوهش ها بر ابزارهای خودگزارشی و ناهمگونی در روش ها و سنجه های مورد استفاده، نمی توان از یافته های موجود رابطه علی قطعی استنباط کرد. انجام مطالعات طولی، تجربی و میان فرهنگی با بهره گیری از سنجه های عینی شناختی می تواند به تبیین دقیق تر جهت و سازوکار این روابط کمک کند.

کلیدواژه ها:

ویدئوهای کوتاه مدت ، خستگی شناختی ، کنترل توجه ، عملکرد اجرایی ، خودکنترلی