تحلیل چالش ها و راهکارهای ارتقای صلاحیت های حرفه ای معلمان در نظام آموزشی ایران

معلمان کانون اصلی فرآیند تعلیم و تربیت و تعیین کننده ترین عامل در ارتقای کیفیت یادگیری به شمار می روند. این مطالعه مروری با هدف واکاوی جامع، کلان نگر و همه جانبه چالش های پیش روی ارتقای صلاحیت های حرفه ای معلمان در نظام آموزشی ایران و تدوین راهکارهای کاربردی و ساختاری به منظور بهسازی مداوم این شایستگی ها در تمامی مقاطع تحصیلی به نگارش درآمده است.پژوهش حاضر به روش مروری نظام مند و با تکیه بر تحلیل مضمون متون و اسناد پژوهشی سامان یافت. مقالات علمی-پژوهشی نمایه شده در پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی (SID، Magiran، نورمگز، ایرانداک) و اسناد بالادستی در بازه زمانی سال های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ جست وجو و پس از غربالگری بر پایه معیارهای ورود و خروج، مورد سنتز تحلیلی قرار گرفتند.سنتز یافته های پژوهش نشان داد چالش های شایستگی حرفه ای در چهار دسته عمده قابل سازمان دهی هستند: ۱) چالش های ساختاری و اجرایی در تربیت معلم و آموزش های ضمن خدمت سنتی و تئوریک محور، ۲) چالش های متدولوژیک و پداگوژیک به ویژه در تلفیق اثربخش فناوری های نوین، ۳) نارسایی های نظام ارزیابی و گرایش به سنجش های صوری و فرم محور، و ۴) موانع انگیزشی، معیشتی و تضعیف سرمایه اجتماعی و منزلت حرفه ای.ارتقای صلاحیت های حرفه ای پدیده ای تک بعدی نبوده و مستلزم استقرار یک اکوسیستم حمایتی یکپارچه است. انتقال کانون یادگیری از دوره های متمرکز به یادگیری های مدرسه محور و مشارکتی (نظیر درس پژوهی و اجتماعات یادگیری حرفه ای)، ابتنای سنجش ها بر شواهد عینی عملکرد در کلاس، و تقویت شان و انگیزش شغلی معلمان، اساسی ترین مسیرهای تحقق تحول بنیادین در آموزش و پرورش کشور به شمار می آیند.

کلیدواژه ها:

صلاحیت های حرفه ای معلمان ، توسعه حرفه ای مداوم ، نظام آموزشی ایران ، یادگیری مدرسه محور ، چالش های پداگوژیک.