نقش میانجی احساس تعلق مکانی در تبیین اثر هویت کالبدی- اجتماعی شهر بر رضایت شهروندی

پژوهش حاضر با هدف «تبیین نقش میانجی احساس تعلق مکانی در اثرگذاری ابعاد هویت کالبدی اجتماعی شهر بر رضایت شهروندی از محیط شهری» به انجام رسیده است. در دهه های اخیر، دگرگونی های شتابان در ساختار فیزیکی و بافت جمعیتی شهرها، هویت کالبدی و شبکه های اجتماعی بومی را با چالش روبه رو ساخته و سطح رضایت مندی شهروندان را تحت تاثیر قرار داده است. این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی پیمایشی و مبتنی بر مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) است. جامعه آماری پژوهش را شهروندان ساکن تشکیل داده و داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته با سنجش متغیرهای هویت کالبدی (نشانه ها، خوانایی، خاطره انگیزی و ویژگی های محیطی)، هویت اجتماعی (تعاملات، سرمایه اجتماعی و هنجارهای فرهنگی)، احساس تعلق مکانی (دلبستگی عاطفی و هویت مکانی) و رضایت مندی از محیط شهری گردآوری شدند. روایی ابزار سنجش به شیوه صوری، همگرا و واگرا و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید گردید. یافته های آماری حاصل از تحلیل مسیر نشان داد که ابعاد کالبدی و اجتماعی هویت شهری هم به طور مستقیم و هم به صورت معنادار و غیرمستقیم از طریق «احساس تعلق مکانی» بر رضایت مندی شهروندان تاثیر مثبت دارند. به بیان دیگر، تعلق مکانی به عنوان یک متغیر میانجی روان شناختی محیطی، حلقه پیوند ادراک عینی هویت شهر با کیفیت ارزیابی ذهنی شهروندان از رضایت زندگی شهری است. ازاین رو، توجه به نمادهای محلی، ساماندهی سیما و منظر شهری همساز با اقلیم و فرهنگ، و ارتقای فضاهای عمومی تعامل محور، از الزامات اساسی مدیریت شهری در راستای تقویت تعلق کالبدی اجتماعی و تثبیت پایداری محیطی به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

: هویت کالبدی ، هویت اجتماعی ، تعلق مکانی ، رضایت شهروندی ، محیط شهری ، مدل سازی معادلات ساختاری.