تحول دیجیتال در آموزش زبان انگلیسی: بررسی نظام مند نقش هوش مصنوعی، یادگیری ترکیبی و فناوری های تعاملی در بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه

تحول دیجیتال در سال های اخیر یکی از مهم ترین روندهای اثرگذار بر نظام های آموزشی بوده و ظهور هوش مصنوعی مولد، سامانه های یادگیری تطبیقی، چت بات های هوشمند، محیط های یادگیری ترکیبی و فناوری های تعاملی، فرصت های جدیدی را برای بازطراحی فرایند آموزش و یادگیری فراهم کرده است. آموزش زبان انگلیسی، به دلیل ماهیت مهارت محور و وابستگی آن به تمرین مستمر، تعامل، بازخورد و فرصت های متعدد برای تولید زبانی، از ظرفیت ویژه ای برای بهره گیری از فناوری های نوین برخوردار است. هدف پژوهش حاضر، بررسی نظام مند و تحلیلی پژوهش های پیشین درباره نقش هوش مصنوعی، یادگیری ترکیبی و فناوری های تعاملی در ارتقای یادگیری، عملکرد تحصیلی، مشارکت، انگیزش، خودتنظیمی و وضعیت عاطفی زبان آموزان با تاکید بر دوره متوسطه است. روش پژوهش، مرور نظام مند کیفی و تحلیل تلفیقی مطالعات منتخب است و اصول PRISMA ۲۰۲۰ به عنوان چارچوب گزارش دهی فرایند مرور مورد توجه قرار گرفته است (Page et al., ۲۰۲۱). بررسی شواهد نشان می دهد که هوش مصنوعی در مجموع اثر مثبتی بر پیامدهای یادگیری زبان دارد. فراتحلیل Xu و Wang (۲۰۲۴) بر پایه ۴۰ مطالعه تجربی، ۳۲۹۰ شرکت کننده و ۵۵ اندازه اثر، اثربخشی قابل توجه هوش مصنوعی بر یادگیری زبان انگلیسی را گزارش کرده است. همچنین فراتحلیل Wu (۲۰۲۴) بر ۴۹ مطالعه و ۷۹ گزارش نشان می دهد که اثربخشی مداخلات هوش مصنوعی تحت تاثیر عواملی مانند محیط یادگیری، مدت مداخله، سطح تحصیلی، مهارت هدف و نوع بازخورد قرار دارد. در زمینه یادگیری ترکیبی نیز مرور نظام مند Peng و Raman (۲۰۲۶) نشان می دهد که این الگو با بهبود عملکرد تحصیلی، مشارکت، انگیزش، خودمختاری و رضایت از یادگیری همراه است. در عین حال، مرور پژوهش ها نشان می دهد که بخش قابل توجهی از شواهد موجود بر آموزش عالی متمرکز است و مطالعات مدرسه ای، به ویژه در مقطع متوسطه، مطالعات طولی و پژوهش های مبتنی بر محیط واقعی کلاس هنوز محدود است. بر این اساس، استفاده موثر از فناوری مستلزم عبور از رویکرد ابزارمحور و حرکت به سمت یک الگوی یکپارچه برنامه ریزی آموزشی است که در آن هوش مصنوعی برای شخصی سازی و بازخورد، یادگیری ترکیبی برای انعطاف پذیری و خودتنظیمی، و فناوری های تعاملی برای افزایش مشارکت و ارتباط به کار گرفته شوند.

کلیدواژه ها:

: هوش مصنوعی ، آموزش زبان انگلیسی ، یادگیری ترکیبی ، فناوری تعاملی ، دانش آموزان دوره متوسطه ، پیشرفت تحصیلی ، تحول دیجیتال ، برنامه ریزی آموزشی.