بررسی مسئولیت کیفری تولیدکنندگان محتوای مجرمانه با هوش مصنوعی مولد در حقوق ایران

گسترش سامانه های هوش مصنوعی مولد، امکان تولید انبوه و کم هزینه محتوا را در اختیار کاربران عادی قرار داده و همین امر، پرسش های تازه ای را در قلمرو حقوق کیفری پدید آورده است. آنچه پیش از این نیازمند مهارت فنی و صرف زمان بود، امروز با یک فرمان متنی ساده تولید می شود؛ از تصاویر جعلی و صدای شبیه سازی شده اشخاص تا متون توهین آمیز، محتوای مبتنی بر افترا و آثار خلاف عفت عمومی. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر قوانین موضوعه ایران، در پی پاسخ به این پرسش است که آیا ارکان سه گانه مسئولیت کیفری در نظام حقوقی ایران بر رفتار تولیدکننده محتوای مجرمانه با ابزار هوش مصنوعی مولد قابل انطباق است یا نه. یافته ها نشان می دهد قانون گذار ایرانی هیچ نص خاصی در این باره وضع نکرده و ناچار باید به عمومات قانون مجازات اسلامی، قانون جرایم رایانه ای و قانون مطبوعات رجوع کرد. این عمومات در بخش قابل توجهی از فروض کارساز است، زیرا سامانه هوش مصنوعی در تحلیل نهایی ابزار محسوب می شود و انتساب فعل به کاربر فرمان دهنده ممکن است؛ اما در سه نقطه با دشواری جدی روبه رو می شویم: نخست، فروضی که سامانه بروندادی فراتر از خواست کاربر تولید می کند؛ دوم، احراز عنصر معنوی در جرایم مقید به قصد خاص؛ و سوم، تعیین جایگاه پدیدآورنده و عرضه کننده سامانه. مقاله در پایان بر ضرورت وضع نص تقنینی مستقل، پیش بینی صورت های تقصیر غیرعمدی برای عرضه کنندگان و تفکیک میان کاربر آگاه و کاربر ناآگاه تاکید می کند

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، مسئولیت کیفری ، محتوای مجرمانه ، جرایم رایانه ای ، عنصر معنوی ، حقوق ایران.