بررسی چالش ها و فرصت های نقش هوش مصنوعی در تحول حسابرسی مستقل

حسابرسی مستقل به عنوان یکی از ارکان اطمینان بخشی در نظام گزارشگری مالی، امروزه در آستانه دگرگونی بنیادینی قرار گرفته است که خاستگاه آن ورود فناوری های هوشمند به فرایندهای رسیدگی و اظهارنظر حرفه ای است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، به واکاوی همزمان دو وجه این تحول می پردازد: از یک سو ظرفیت های نوینی که سامانه های هوشمند در تحلیل کامل جامعه داده ها، کشف تقلب، ارزیابی خطر و ارتقای کیفیت شواهد حسابرسی پدید آورده اند، و از سوی دیگر چالش هایی که این ورود در سه لایه حقوقی نظارتی، اخلاقی مسئولیتی و امنیتی ایجاد کرده است. یافته ها نشان می دهد که خلا مقرراتی در استانداردهای حسابرسی ایران نسبت به به کارگیری ابزارهای هوشمند، ابهام در انتساب مسئولیت مدنی و حرفه ای هنگام بروز خطای الگوریتمی، دشواری تبیین پذیری خروجی سامانه های یادگیرنده، و مخاطرات مربوط به محرمانگی اطلاعات صاحبکار، جدی ترین موانع پیش روی نهادینه سازی این فناوری هستند. همچنین تحلیل نشان می دهد که وابستگی فزاینده حسابرس به خروجی سامانه ها می تواند به فرسایش تدریجی تردید حرفه ای و استقلال ذهنی او بیانجامد؛ پدیده ای که در ادبیات حرفه از آن به تعصب ماشینی تعبیر می شود. مقاله در پایان بر این نکته تاکید می کند که هوش مصنوعی در جایگاه ابزار پشتیبان قضاوت حرفه ای و نه جانشین آن، تنها در صورت همراهی با بازنگری استانداردها، تدوین سازوکار مسئولیت پذیری چندلایه و بازآموزی سرمایه انسانی حرفه، می تواند به ارتقای اعتبار حسابرسی مستقل منتهی شود.

کلیدواژه ها:

حسابرسی مستقل ، هوش مصنوعی ، مسئولیت حرفه ای ، تردید حرفه ای ، حریم خصوصی داده ، استانداردهای حسابرسی.