بررسی تطبیقی قاعده غرور و کلاهبرداری در معاملات الگوریتمی

معاملات الگوریتمی به عنوان یکی از برجسته ترین پدیده های بازارهای مالی نوین، بستر تازه ای برای بروز رفتارهای فریبنده فراهم آورده است که تحلیل حقوقی آن ها در پرتو نهادهای سنتی را ضروری می سازد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به مقایسه قاعده غرور در فقه امامیه و جرم کلاهبرداری در حقوق کیفری ایران، در چارچوب معاملات خودکار مبتنی بر برنامه های رایانه ای می پردازد. بررسی ها نشان می دهد که هر دو نهاد در حمایت از اراده سالم طرفین معامله و ممانعت از دارا شدن ناروا مشترک اند، اما از حیث ماهیت، ارکان و ضمانت اجرا تفاوت های بنیادینی دارند. قاعده غرور بدون اشتراط احراز قصد مجرمانه، مسئولیت مدنی غار را بر پایه تسبیب در ایجاد اطمینان کاذب استوار می سازد، حال آنکه تحققوار می سازد، حال آنکه تحقق جرم کلاهبرداری مستلزم اثبص است. اثبات رابطه سببیت در فضای دیجیتال، به ویژه در مواردی که الگوریتم ها مستقل از اراده آنی انسان عمل می کنند، اصلی ترین چالش هر دو نظام است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که قاعده غرور به دلیل انعطاف و سعه دامنه شمول، ظرفیت بیشتری برای تنظیم مسئولیت مدنی ناشی از دستکاری های الگوریتمی دارد، و بازنگری در مقررات بازار سرمایه با تکیه بر هر دو نهاد ضروری می نماید

کلیدواژه ها:

قاعده غرور ، کلاهبرداری ، معاملات الگوریتمی ، مسئولیت مدنی ، رابطه سببیت ، فقه امامیه ، حقوق کیفری ایران