بررسی تطبیقی جایگاه زن در اسلام و عرفان با تاکید بر دیدگاه مولوی و ابن عربی

پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه زن در اسلام و عرفان اسلامی و با تاکید ویژه بر آرای دو عارف بزرگ، مولانا جلال الدین محمد بلخی و محی الدین ابن عربی، انجام شده است. این مطالعه به روش توصیفی‑تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که در نگاه نخست، برخی توصیفات مولوی و ابن عربی از زن، متاثر از فرهنگ مردسالار زمانه، با صفاتی مانند نفس انی بودن، حرص، سطحی نگری و غلبه احساس همراه است. اما با تامل در ژرفای اندیشه این دو عارف و مقایسه مواضع گوناگشان، روشن می شود که آنان زنان را مظهر جمال الهی، آینه حق و وسیله ای برای شهود ربوبی می دانند. در اسلام نیز زنان از کرامت انسانی، حقوق مالی، اجتماعی و معنوی برخوردارند و معیار برتری، تقواست. وجوه اشتراک هر سه دیدگاه عبارت است از: شهود حق در زنان، قائل شدن نوعی خالقیت برای زن، اشتراک گوهر آفرینش، ارج گذاری مقام مادری و اهمیت نکاح. وجوه افتراق نیز در نوع نگاه به نفسانیات زنان و شیوه ذکر زنان نیک و بد نمایان می شود. نتیجه آنکه تصویر جامع و عمیق اسلام و عرفان از زن، فراتر از توصیفات سطحی متاثر از فرهنگ جاهلی است.

کلیدواژه ها:

زن ، اسلام ، عرفان ، مولوی ، ابن عربی ، جمال الهی