جایگاه فقه امامیه در تبیین اصل برائت در دادرسی کیفری

زمینه و هدف: اصل برائت از مهم ترین اصول حاکم بر دادرسی کیفری و تضمین کننده آزادی، کرامت و حقوق دفاعی متهم است. این اصل در نظام حقوقی ایران علاوه بر تصریح قانونی، دارای مبانی عقلانی و شرعی در فقه امامیه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه فقه امامیه در شکل گیری و تقویت اصل برائت در دادرسی کیفری ایران انجام شده است.روش کار: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از حیث روش، توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه ای انجام شده است. در این راستا، منابع فقه امامیه، اصول فقه، قوانین کیفری و مقررات مرتبط، به ویژه اصل ۳۷ قانون اساسی، مواد ۲، ۴، ۵ و ۷ قانون آیین دادرسی کیفری و مواد ۱۶۰ و ۲۱۱ قانون مجازات اسلامی، بررسی و تحلیل شده اند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که اصل برائت کیفری با مبانی فقهی همچون قبح عقاب بلا بیان، اصل برائت، لزوم وجود حجت معتبر و منع مواخذه بدون دلیل قابل تبیین است. هرچند برائت فقهی و برائت کیفری از نظر قلمرو و کارکرد یکسان نیستند، میان آن ها ارتباط مبنایی وجود دارد. این مبانی در حقوق ایران در قالب ضرورت اثبات جرم، رعایت حقوق دفاعی متهم، محدودیت اقدامات سالب آزادی و الزام به استناد حکم به ادله معتبر انعکاس یافته اند.نتیجه گیری: تقویت اجرای اصل برائت مستلزم تفسیر هماهنگ مقررات کیفری با مبانی فقه امامیه، رعایت دقیق الزامات قانونی اثبات جرم و تضمین موثر حقوق متهم در تمامی مراحل دادرسی است.

کلیدواژه ها:

اصل برائت ، فقه امامیه ، دادرسی کیفری ، ادله اثبات جرم ، حقوق متهم ، قبح عقاب بلا بیان.