ارائه ی مدل پارادایمی سیاست گذاری دیپلماسی ورزشی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با پدیده ی ورزش شویی: پژوهشی مبتنی بر نظریه ی داده بنیاد (اشتراوس و کوربین)

پدیده ی «ورزش شویی» در سال های اخیر به عنوان یکی از چالش برانگیزترین مسائل در حوزه ی حکمرانی جهانی ورزش و دیپلماسی عمومی مطرح شده است. جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشوری با موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه، تعاملات بین المللی پیچیده و سابقه ی طولانی در ورزش قهرمانی، همواره در معرض اتهامات و چالش های مرتبط با این پدیده قرار داشته است. با این حال، تاکنون پژوهش نظام مندی که به تبیین ابعاد، شرایط و پیامدهای این پدیده بر سیاست گذاری دیپلماسی ورزشی ایران پرداخته باشد، انجام نشده است. هدف این پژوهش، ارائه ی مدل پارادایمی سیاست گذاری دیپلماسی ورزشی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با پدیده ی ورزش شویی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش نظریه ی داده بنیاد (رویکرد سیستماتیک اشتراوس و کوربین، ۱۹۹۰) انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۲۴ نفر از خبرگان کلیدی (شامل اساتید برجسته ی مدیریت ورزشی و روابط بین الملل، مدیران پیشین و فعلی فدراسیون های ورزشی، مشاوران ارشد وزارت ورزش، دیپلمات های پیشین با سابقه ی فعالیت در حوزه ی دیپلماسی فرهنگی، حقوقدانان بین المللی ورزش، و تحلیل گران ارشد رسانه های ورزشی) همراه با تحلیل نظام مند ۳۲ سند بالادستی و گزارش های بین المللی جمع آوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. یافته ها در قالب ۲۳۶ مفهوم اولیه، ۵۸ مفهوم نهایی، ۱۷ مقوله ی اصلی و ۵۲ زیرمقوله سازماندهی شدند. «تناقض راهبردی-هویتی در دیپلماسی ورزشی ایران» به عنوان پدیده ی محوری شناسایی شد. شرایط علی در چهار سطح (فشارهای ژئوپلیتیکی و تحریم ها، چالش های اقتصادی-ساختاری، ضرورت کسب قدرت نرم منطقه ای و ضعف گفتمانی-رسانه ای) تبیین گردید. شرایط زمینه ای شامل سه بستر کلان (ساختار نهادی-حکمرانی ورزش ایران، جایگاه ایران در نظام بین الملل ورزش و ویژگی های فرهنگی-هویتی) و شرایط مداخله گر شامل سه عامل تعدیل گر (عملکرد رسانه های داخلی و بین المللی، فشار سازمان های غیردولتی حقوق بشری و افکار عمومی جهانی) شناسایی شدند. راهبردهای اتخاذشده در سه سطح کلان (اصلاحات ساختاری، بازتعریف گفتمانی و دیپلماسی عمومی فعال) طبقه بندی گردیدند. پیامدها در چهار حوزه ی اصلی (مشروعیت زدایی و انزوای بین المللی، تقویت گفتمان مقاومت، بازتعریف هویت ورزشی و تغییر پارادایم در حکمرانی ورزش ایران) تبیین شدند. مدل پارادایمی مستخرج، نشان می دهد که ایران با اتخاذ راهبردهای هوشمندانه ی دیپلماسی ورزشی مبتنی بر «اصل همکاری انتقادی» و «گفتمان سازی مستقل»، می تواند ضمن حفظ استقلال و ارزش های خود، از دام های ورزش شویی عبور کرده و ورزش را به ابزاری برای تقویت جایگاه بین المللی خود تبدیل نماید. این پژوهش با ارائه ی یک نظریه ی زمینه ای، چارچوبی جامع و عملیاتی برای سیاست گذاران ورزشی، مدیران فدراسیون ها و دیپلمات های جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با پدیده ی پیچیده ی ورزش شویی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

ورزش شویی ، دیپلماسی ورزشی ، جمهوری اسلامی ایران ، نظریه ی داده بنیاد ، اشتراوس و کوربین ، سیاست گذاری ورزشی ، حکمرانی ورزش