ممیزی پیشینی عدالت آموزشی در برنامه ریزی آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد: ارائه یک چارچوب انسان محور برای تصمیم گیری عادلانه و تاب آور

تحولات سریع هوش مصنوعی مولد، برنامه ریزی آموزشی را از یک فرایند عمدتا خطی و مبتنی بر داده های گذشته به فرایندی پویا، پیش بینانه و مبتنی بر تعامل انسان و ماشین تبدیل کرده است. با وجود ظرفیت هوش مصنوعی مولد برای تحلیل داده ها، تولید سناریو، شخصی سازی برنامه های آموزشی و پشتیبانی از تصمیم گیری مدیران، استفاده بدون چارچوب از این فناوری می تواند به بازتولید نابرابری های موجود، تقویت سوگیری الگوریتمی، تضعیف عاملیت حرفه ای برنامه ریزان و نادیده گرفتن گروه های کم برخوردار منجر شود. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که چگونه می توان پیش از اجرای یک تصمیم یا برنامه آموزشی تولیدشده یا پیشنهادشده توسط هوش مصنوعی، پیامدهای احتمالی آن را از منظر عدالت آموزشی ارزیابی کرد. هدف پژوهش، ارائه چارچوبی مفهومی با عنوان «ممیزی پیشینی عدالت آموزشی انسان-هوش مصنوعی»است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر مرور هدفمند و تحلیل مضمون ادبیات علمی و سیاستی مرتبط با هوش مصنوعی در آموزش، برنامه ریزی آموزشی، عدالت آموزشی، حکمرانی الگوریتمی و تصمیم گیری انسان محور است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که عدالت در برنامه ریزی آموزشی هوشمند صرفا به دسترسی برابر به فناوری محدود نیست، بلکه باید چهار سطح دسترسی، نمایندگی، فرایند تصمیم گیری و پیامد را دربرگیرد. بر این اساس، چارچوب پیشنهادی در پنج مرحله شامل تعریف مسئله، تولید سناریوهای هوشمند، ممیزی عدالت، داوری انسانی و پایش پسینی طراحی شده است. نوآوری پژوهش در انتقال مفهوم «ممیزی عدالت» از مرحله ارزیابی پس از اجرای فناوری به مرحله پیش از تصمیم گیری آموزشی و پیوند آن با برنامه ریزی آموزشی است. چارچوب پیشنهادی می تواند مبنایی برای مدیران آموزشی، سیاست گذاران و برنامه ریزان در استفاده مسئولانه، شفاف، فراگیر و تاب آور از هوش مصنوعی مولد باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، برنامه ریزی آموزشی ، عدالت آموزشی ، ممیزی الگوریتمی ، حکمرانی آموزشی ، تصمیم گیری انسان محور ، تاب آوری آموزشی.