بازتعریف تمکین جنسی در بستر تحولات اجتماعی و پیامدهای آن بر حکمرانی خانواده و سیاست های جمعیتی ایران

مقدمه و هدف: تمکین جنسی در فقه و حقوق ایران به عنوان یک وظیفه برای زنان تعریف شده است. اما در دهه های اخیر، تحولات اجتماعی این مفهوم را به چالش کشیده است. این پژوهش به تبیین ابعاد تعریف تمکین جنسی در تحولات اجتماعی و پیامدهای آن بر حکمرانی خانواده و سیاست های جمعیتی ایران پرداخته است.روش کار: مطالعه با رویکرد کیفی و تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. ۱۲ زن متاهل یا مطلقه و ۹ صاحب نظر از متخصصان دانشگاهی، حقوقی، روانشناسی و رسانه ای در سه استان تهران، البرز و کردستان به صورت هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته تا رسیدن به اشباع جمع آوری شد.یافته ها: ۱۸۶ کد و ۶ تم اصلی استخراج شد. تم “بازتعریف جنسیت در تحولات اجتماعی” به عنوان تم اصلی استخراج گردید. عواملی چون افزایش تحصیلات، زندگی شهری، فضای مجازی و آگاهی حقوقی، نگاه زنان را از یک وظیفه ی یک طرفه به یک انتخاب آگاهانه تغییر داده است. زنان تمکین را مردسالارانه تلقی می کردند. صاحب نظران حقوقی بر نابرابری های قانونی موجود، تمرکز قوانین بر استثناهای فیزیولوژیک و عدم مسئولیت گذاری برای مردان تاکید داشتند.نتیجه گیری: نتایج گویا یاین است که زنان ایرانی در حال بازتعریف جنسیت هستند. این تغییر نگرش بر شاخص های جمعیتی (کاهش باروری، افزایش طلاق) تاثیر مستقیم دارد. سیاست گذاران با دو رویکرد روبه رو هستند: ادامه رویکردهای موجود که ممکن است به گسترش شکاف میان نسل ها بیانجامد، یا بازنگری تطبیقی در سیاست ها با هدف هماهنگی با تحولات اجتماعی که می تواند به تحکیم خانواده از مسیر عدالت و کرامت بینجامد. بازنگری در قوانین تمکین، آموزش جنسی-حقوقی و تقویت خدمات مشاوره، سه رکن اساسی حکمرانی موثر خانواده در ایران هستند.

کلیدواژه ها:

تمکین جنسی ، بازتعریف جنسیت ، حکمرانی خانواده ، سیاست های جمعیتی ، زنان ایرانی