نقش اعتکاف در توانمندسازی معنوی و ارتقای رضایت از زندگی در بزرگسالان: مطالعه ای نیمه آزمایشی با رویکرد بازتوانی روانی معنوی

زمینه و هدف: مداخلات معنوی در سال های اخیر به عنوان یکی از رویکردهای مکمل در حوزه بازتوانی روانی اجتماعی و ارتقای سلامت مورد توجه قرار گرفته اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی اعتکاف به عنوان یک مداخله معنوی اجتماعی بر توانمندسازی معنوی و رضایت از زندگی در بزرگسالان انجام شد.روش : پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون‑پس آزمون همراه با گروه کنترل و مرحله پیگیری یک ماهه بود. جامعه پژوهش شامل بزرگسالان ۱۸ تا ۶۰ ساله شهر سنندج در سال ۱۴۰۳ بود. از میان آنان ۶۰ نفر با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند؛ گروه آزمایش (۳۰ نفر) از میان داوطلبان شرکت در اعتکاف و گروه کنترل (۳۰ نفر) از میان افرادی که تمایل یا امکان شرکت در اعتکاف را نداشتند تشکیل گردید. گروه آزمایش به مدت ۱۰ شب در برنامه معنوی اعتکاف در مساجد شرکت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه سلامت معنوی (۱۹۸۲) و پرسش نامه رضایت و لذت از زندگی (۱۹۹۳) بود. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر مورد تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر نشان داد که بین گروه آزمایش و کنترل از نظر میانگین نمرات سلامت معنوی (۲۴/۳۴ =F و ۰/۲۹ =P <۰/۰۱، Eta) و رضایت از زندگی (۱۷/۱۴ =F  و ۰/۱۹=P<۰/۰۱ ،Eta) تفاوت معناداری وجود دارد. شرکت در برنامه اعتکاف باعث ارتقای معنادار سلامت معنوی و رضایت از زندگی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد و این اثرات تا مرحله پیگیری یک ماهه پایدار ماند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد اعتکاف می تواند به عنوان یک مداخله معنوی اجتماعی موثر در فرآیند بازتوانی روانی و ارتقای کیفیت زندگی بزرگسالان مورد استفاده قرار گیرد. توسعه و حمایت از برنامه های معنوی مبتنی بر اجتماع می تواند در تقویت سلامت معنوی، افزایش رضایت از زندگی و توانمندسازی روان شناختی افراد نقش موثری ایفا کند.

کلیدواژه ها:

اعتکاف ، توانمندسازی معنوی ، بازتوانی روانی معنوی ، رضایت از زندگی ، سلامت معنوی