فهم تجربه زیسته دانش آموزان دبیرستانی تیزهوش دارای تجربه اعتیاد به اینترنت با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی

زمینه و هدف: امروزه اعتیاد به اینترنت یکی از مهم ترین مسائل در زیست دیجیتال نسل جدید می باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی تجارب زیسته ی دانش آموزان تیزهوش مقطع متوسطه ی دوم دارای اعتیاد به اینترنت انجام شده است.روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام شده است. نمونه گیری به صورت هدفمند از میان دانش آموزان پسر دارای اعتیاد به اینترنت در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ در شهر تبریز انجام گرفت. برای رسیدن به اشباع نظری، با ۱۱ نفر از آنان مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته صورت گرفت. شناسایی افراد دارای اعتیاد به اینترنت با استفاده از پرسش نامه ی یانگ انجام شد. همچنین داده ها با روش تحلیل مضمون از نوع کلایزی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: یافته ها منجر به استخراج ۵ مضمون اصلی و ۱۸ مضمون فرعی شدند. مضامین اصلی شامل: گریز از محدودیت های فرهنگی، اجتماعی و امکانات رفاهی، شکاف نسلی و تنش های درون خانوادگی، تاثیرات روانی، وابستگی و تجربه ی افت تحصیلی بودند. از مهم ترین مضامین فرعی می توان به تقابل میان هویت سنتی نوجوان در خانه و هویت دیجیتال، ناتوانی والدین در درک دنیای دیجیتال، تجربه ی زندگی مدرن، خودکارآمدی تحصیلی پایین، ناتوانی در تمرکز و احساس رهاشدگی عاطفی در غیاب فضای دیجیتال اشاره کرد.نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان داد که اعتیاد به اینترنت در دانش آموزان بیشتر واکنشی به فشارهای فرهنگی، نبود امکانات تفریحی، ضعف در ارتباطات خانوادگی و ناتوانی در مدیریت احساسات است. بنابراین، طراحی مداخلات آموزشی و مشاوره ای در مدارس، تقویت سواد دیجیتال در خانواده ها و فراهم کردن فضاهای جایگزین برای تخلیه هیجانی نوجوانان می تواند نقش موثری در پیشگیری و کاهش وابستگی به فضای مجازی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

اعتیاد به اینترنت ، تجربه زیسته ، دانش آموزان تیزهوش