طراحی الگوی دیپلماسی آموزشی جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر نقش نظام آموزش و پرورش در توسعه دیپلماسی فرهنگی

تحولات نظام بین الملل و افزایش اهمیت قدرت نرم، آموزش را به یکی از ابزارهای مهم دیپلماسی فرهنگی و عمومی تبدیل کرده است. با وجود ظرفیت های فرهنگی، تمدنی و آموزشی جمهوری اسلامی ایران، الگوی جامعی برای بهره گیری از ظرفیت های نظام آموزش و پرورش در توسعه دیپلماسی فرهنگی ارائه نشده است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی دیپلماسی آموزشی جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر نقش نظام آموزش و پرورش در توسعه دیپلماسی فرهنگی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد نظام مند اشتراوس و کوربین بود. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان و صاحب نظران حوزه های علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سیاست گذاری و مدیریت آموزشی، دیپلماسی فرهنگی و آموزشی، روابط بین الملل و مدیریت فرهنگی گردآوری شد. مشارکت کنندگان به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و فرایند نمونه گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد «دیپلماسی آموزشی جمهوری اسلامی ایران» مقوله هسته پژوهش است. ظرفیت های فرهنگی و تمدنی، توانمندی های نهادی آموزش و پرورش و فناوری های آموزشی به عنوان شرایط زمینه ای و ضعف هماهنگی نهادی، فقدان سیاست جامع و محدودیت منابع به عنوان عوامل مداخله گر شناسایی شدند. راهبردهای اصلی شامل حکمرانی شبکه ای، توسعه تعاملات آموزشی بین المللی، تقویت دیپلماسی زبان فارسی، بازطراحی محتوای آموزشی، بهره گیری از فناوری های نوین و توانمندسازی منابع انسانی است که می تواند به ارتقای قدرت نرم، توسعه دیپلماسی فرهنگی و بهبود جایگاه بین المللی جمهوری اسلامی ایران منجر شود.

کلیدواژه ها:

دیپلماسی آموزشی ، دیپلماسی فرهنگی ، نظام آموزش و پرورش ، قدرت نرم ، سیاست گذاری آموزشی