مرور نظام مند مقالات علمی فارسی در حوزه روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان

این مقاله به بررسی فراتحلیل مقالات علمی فارسی در حوزه روابط ایران و جمهوری آذربایجان می پردازد. برای این منظور ۲۹ مقاله علمی–پژوهشی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان می دهد دو رویکرد غالب در مقالات فارسی درباره جمهوری آذربایجان وجود دارد. رویکرد اول به عنوان «دیپلماسی فرهنگی» به روابط ایران و جمهوری آذربایجان نگاه می کند و آن را فرصتی برای گسترش نفوذ منطقه ای جمهوری اسلامی ایران در نظر می گیرد. رویکرد دوم که با عنوان «امنیت ملی سنتی» شناخته می شود، وجود واحد دولت–ملتی به نام «آذربایجان» در مرز ایران را، تهدیدی برای امنیت ملی ایران می داند و عواملی مانند زبان و قومیت مشترک آذربایجانی را نیز به عنوان عوامل واگرایی تفسیر می کند.همچنین اغلب پژوهش ها در نشریه «مطالعات اوراسیای مرکزی» که متعلق به دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران می باشد، انجام گرفته است. از نظر تعلق دانشگاهی نویسنده مسئول مقالات، بیشترین تعداد به دانشگاه تهران و سپس دانشگاه های علامه طباطبایی و تربیت مدرس مربوط می باشد. از نظر رتبه علمی نویسنده مسئول نیز بیشترین تعداد متعلق به استادیار و در مرتبه بعدی دانشیار و مقطع دکتری می باشد.بیشتر مقالات از روش تحلیلی – توصیفی استفاده کرده بودند؛ اما با توجه به اینکه روش توصیفی در این خصوص چندان راهبرد عملیاتی نمی دهد، نیازمند تحقیقاتی با روش های ترکیبی می باشد. از نظر نظریه اما تنوع نظریات در مقالات بالا بوده و بیشترین به کارگیری نظریه مربوط به نظریه سازه انگاری و در مرتبه بعدی هویت فرهنگی و مکتب واقع گرایی می باشد.

کلیدواژه ها:

ایران ، جمهوری آذربایجان ، امنیت ملی ، دیپلماسی فرهنگی ، فراتحلیل