واکاوی دیپلماسی دینی در توسعه قدرت نرم ترکیه در دوران حزب عدالت و توسعه (مورد مطالعه: ساختار و اهداف سیاستی دیپلماسی دینی ترکیه)

پس از روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه در سال ۲۰۰۲ در ترکیه استفاده از منابع قدرت نرم در جهت تامین منافع ملی این کشور بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت و در این راستا، توجه به ظرفیت های دینی و مذهبی در عرصه بین المللی جایگاه پررنگی در سیاست خارجی ترکیه یافت. پرسش اصلی پژوهش این است که اهداف سیاستی دیپلماسی دینی در جهت توسعه قدرت نرم ترکیه در دوره حزب عدالت و توسعه چیست؟ مبانی نظری پژوهش بر پایه مفهوم قدرت نرم جوزف نای و دیپلماسی دینی به عنوان زیرمجموعه دیپلماسی فرهنگی با اهداف تعاملی، نفوذ و اثرگذاری بر اساس اشتراک های دینی استوار است. برای پاسخ به سوال اصلی براساس رویکرد کیفی، داده ها از روش کتابخانهای، اسنادی و مصاحبه نیمه ساخت یافته و ساخت نیافته جمع آوری شده اند. تحلیل داده های مصاحبه با روش تحلیل مضمون براون و کلارک انجام گرفته است. یافته ها نشان می دهند اهداف سیاستی دیپلماسی دینی ترکیه شامل احیای قدرت نرم منطقه ای از طریق میراث عثمانی، بازسازی مشروعیت دینی در جهان اسلام و ارائه الگوی «اسلام مدرن ترکی» به عنوان منبع قدرت نرم جهانی و نیز صیانت از هویت دینی دیاسپورای ترک است. سازمان دیانت ترکیه به عنوان متولی اصلی، با همکاری نهادهایی مانند بنیاد معارف و دیتیب، این اهداف را پیگیری می کند. در مجموع دیپلماسی دینی ترکیه رویکردی چندبعدی و مخاطب محور برای بسط قدرت نرم است که بر تمرکز مدیریتی، فعالیت های بشردوستانه و فرهنگی تکیه دارد و منافع سیاسی اقتصادی را تامین می کند.

کلیدواژه ها:

ترکیه ، حزب عدالت و توسعه ، دیپلماسی دینی ، قدرت نرم ، سازمان دیانت ترکیه