تحلیل ظرفیت زیارت اربعین در دیپلماسی فرهنگی و گفتمان سازی جهانی مهدویت

زیارت اربعین، به عنوان یکی از مهم ترین و بزرگ ترین رخدادهای مذهبی جهان اسلام، دارای ظرفیت های فراوانی در حوزه های فرهنگی، اجتماعی و دینی است که می تواند همچون ابزاری موثر در دیپلماسی فرهنگی و گفتمان سازی جهانی مهدویت به کار گرفته شود. چهارچوب نظری این پژوهش بر ترکیب نظریه های کنش آیینی، هویت اجتماعی، نمادپردازی فرهنگی، قدرت نرم و فضای عمومی استوار است که همگی در تبیین ظرفیت زیارت اربعین برای دیپلماسی فرهنگی و گفتمان سازی جهانی مهدویت به کار گرفته شده اند. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی، ظرفیت های زیارت اربعین را از دو بعد متن زیارت و پیاده روی میلیونی آن بررسی می کند و نشان می دهد متن زیارت اربعین با تاکید بر مفاهیمی همچون عدالت، امید به ظهور امام زمان(۴) و ارتباط میان قیام عاشورا و انتظار فرج، نقش مهمی در تقویت فرهنگ انتظار فعال دارد. همچنین، پیاده روی اربعین به عنوان تجمعی عظیم و فرافرهنگی، زمینه ساز گسترش پیام های مهدوی و وحدت اسلامی در سطح جهانی است. یافته های پژوهش نشان می دهد بهره برداری هوشمندانه و نظام مند از این ظرفیت ها می تواند به توسعه دیپلماسی فرهنگی اسلامی و ترویج گفتمان مهدویت کمک شایانی کند که البته نیازمند برنامه ریزی، آموزش و رفع موانع فرهنگی و امنیتی است.

کلیدواژه ها:

زیارت اربعین ، پیاده روی اربعین ، مهدویت ، فرهنگ انتظار ، دیپلماسی فرهنگی ، گفتمان سازی جهانی ، وحدت اسلامی