تاثیر استفاده از هوش مصنوعی مولد بر نوآوری سازمانی: نقش میانجی همکاری انسان هوش مصنوعی و قابلیت یادگیری سازمانی

ظهور هوش مصنوعی مولد (Generative Artificial Intelligence: GenAI) در حال تغییر شیوه خلق، پردازش، اشتراک گذاری و به کارگیری دانش در سازمان هاست. برخلاف نسل های پیشین فناوری های هوش مصنوعی که عمدتا بر پیش بینی، طبقه بندی و اتوماسیون وظایف مشخص تمرکز داشتند، هوش مصنوعی مولد قادر است در تولید متن، ایده، کد، طراحی، تحلیل و حل مسئله با کارکنان تعامل برقرار کند. ازاین رو، استفاده از GenAI می تواند ظرفیت سازمان ها برای نوآوری را افزایش دهد؛ بااین حال، اثر آن بر نوآوری سازمانی صرفا به میزان استفاده از فناوری وابسته نیست، بلکه به نحوه تعامل انسان و هوش مصنوعی و توانایی سازمان برای یادگیری از این تعامل نیز بستگی دارد. هدف مقاله حاضر توسعه یک چارچوب مفهومی برای تبیین تاثیر استفاده از هوش مصنوعی مولد بر نوآوری سازمانی با تاکید بر نقش میانجی همکاری انسان–هوش مصنوعی و قابلیت یادگیری سازمانی است. این مقاله با تلفیق دیدگاه قابلیت های سازمانی، ادبیات یادگیری سازمانی، دیدگاه قابلیت های پویا و پژوهش های نوظهور درباره Human–AI Teaming استدلال می کند که استفاده از GenAI زمانی بیشترین اثر را بر نوآوری دارد که از یک ابزار صرفا بهره وری به یک شریک شناختی و یادگیری تبدیل شود. بر اساس مدل پیشنهادی، استفاده از GenAI از طریق افزایش تولید و ترکیب دانش، تسریع آزمایش ایده ها، گسترش فضای جست وجوی راه حل ها و تسهیل دسترسی به دانش می تواند نوآوری سازمانی را تقویت کند. بااین حال، همکاری موثر انسان–هوش مصنوعی به عنوان سازوکار نخست و قابلیت یادگیری سازمانی به عنوان سازوکار دوم، مسیر تبدیل استفاده از فناوری به پیامد نوآورانه را شکل می دهند. مقاله همچنین پیشنهاد می کند که همکاری انسان–هوش مصنوعی و قابلیت یادگیری سازمانی می توانند به صورت موازی و زنجیره ای نقش میانجی ایفا کنند. در پایان، هفت فرضیه و یک مدل مفهومی برای آزمون تجربی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، نوآوری سازمانی ، همکاری انسان–هوش مصنوعی ، یادگیری سازمانی ، قابلیت یادگیری سازمانی ، قابلیت های پویا ، خلق دانش.