ظرفیت های گردشگری بخش معدن در مسیر توسعه پایدار منطقه ای (مطالعه موردی شرکت معدنی «یزد یوتاب»)

صنعت معدن، علاوه بر نقش مستقیم در تولید و اشتغال، می تواند از طریق بهره گیری از ظرفیت های میراث صنعتی، چشم اندازهای طبیعی، فرهنگ جوامع معدنی و فرایندهای استخراج و فرآوری، به توسعه گردشگری و تنوع بخشی اقتصاد مناطق معدنی کمک کند. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی ظرفیت و الزامات نقش آفرینی معادن در توسعه گردشگری، به ویژه گردشگری بین المللی، با تمرکز بر مطالعه موردی «شرکت یزد یوتاب» است. هدف پژوهش، شناسایی ظرفیت های گردشگری فعالیت های معدنی شرکت، بررسی موانع موجود و ارائه راهکارهایی برای پیوند میان صنعت معدن، جامعه محلی و بازار گردشگری داخلی و خارجی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش مطالعه موردی انجام شده است. داده ها از طریق تحلیل اسناد و اطلاعات مرتبط با فعالیت های شرکت، مطالعه ظرفیت های معدنی، فرهنگی و طبیعی استان یزد، تحلیل نمونه های موفق گردشگری معدن و مصاحبه نیمه ساختاریافته با مدیران و کارشناسان شرکت و با روش تحلیل مضمون بررسی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که شرکت یزد یوتاب می تواند از طریق طراحی بازدیدهای کنترل شده از محدوده های معدنی و واحدهای فرآوری، ایجاد مرکز معرفی و تفسیر میراث معدن، مستندسازی تاریخ شفاهی و فرهنگ کار، حمایت از تولیدات هنری و صنایع دستی محلی و مشارکت در طراحی مسیرهای ترکیبی گردشگری، به توسعه گردشگری منطقه کمک کند. همچنین پیوند ظرفیت های معدنی شرکت با جاذبه های تاریخی، فرهنگی و طبیعی یزد، امکان تولید بسته های گردشگری چندروزه و جذب گردشگران تخصصی و بین المللی را فراهم می سازد. با این حال، نبود زیرساخت های مناسب، محدودیت های ایمنی، ضعف معرفی و بازاریابی بین المللی، کمبود محتوای چندزبانه و فقدان الگوی همکاری منسجم میان شرکت معدن، نهادهای گردشگری و جامعه محلی از مهم ترین چالش های این مسیر به شمار می رود. نتایج پژوهش نشان می دهد که توسعه گردشگری معدن نیازمند تدوین برنامه جامع، رعایت الزامات ایمنی و زیست محیطی، آموزش نیروی انسانی، مشارکت واقعی جامعه محلی و ایجاد شبکه همکاری میان بخش معدن، گردشگری و بخش خصوصی است. بر این اساس، تبدیل شرکت یزد یوتاب از یک بنگاه صرفا تولیدی به کنشگری فعال در حوزه گردشگری مسئولانه می تواند ضمن تقویت تصویر بین المللی یزد، به ایجاد اشتغال، افزایش درآمد محلی، توسعه مسئولیت اجتماعی شرکت و حفاظت از میراث صنعتی منطقه منجر شود.

کلیدواژه ها:

گردشگری معدنی ، معدن کاری ، توسعه پایدار ، میراث صنعتی ، شرکت یزد یوتاب