واکاوی تطبیقی شاخص های زیست پذیری منظر شهری پایدار در سکونتگاه های ویلاشهر، طرقبه و بافت شهری مشهد

گسترش شتابان کلان شهر مشهد و افزایش تراکم جمعیت و ساخت وساز، چالش هایی همچون کاهش کیفیت فضای سبز، افزایش آلودگی های محیطی، فشار بر منابع طبیعی و تضعیف کیفیت منظر شهری را به همراه داشته است. در این میان، سکونتگاه های ویلایی پیرامون مشهد، به ویژه منطقه ویلاشهر و طرقبه، به دلیل برخورداری از تراکم پایین تر، فضای سبز، کیفیت مطلوب تر هوا و ارتباط بیشتر با منظر طبیعی، به عنوان الگوی متفاوتی از سکونت مورد توجه قرار گرفته اند. با این حال، برتری این سکونتگاه ها از منظر زیست پذیری و پایداری هنوز نیازمند ارزیابی تطبیقی است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تطبیقی شاخص های زیست پذیری منظر شهری در ویلاشهر، طرقبه و بافت شهری مشهد و تبیین شرایط لازم برای تبدیل سکونتگاه های ویلایی به الگویی پایدار انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی تحلیلی و تطبیقی است و با بررسی و مقایسه شاخص های سرانه و کیفیت فضای سبز، کیفیت هوا، تراکم جمعیت، دسترسی به خدمات، حس تعلق مکانی، آلودگی صوتی و بصری، دسترسی پذیری منابع آب و کیفیت منظر طبیعی، وضعیت سه محدوده را ارزیابی کرده است. یافته ها نشان می دهد ویلاشهر و طرقبه در شاخص های مرتبط با کیفیت محیط و منظر، از جمله کیفیت هوا، آرامش، تراکم پایین تر، حضور عناصر طبیعی و کیفیت منظر، ظرفیت مطلوب تری نسبت به بافت متراکم مشهد دارند؛ در مقابل، مشهد از نظر دسترسی به خدمات و زیرساخت های شهری مزیت بیشتری دارد. همچنین محدودیت منابع آب، فشار ناشی از توسعه ساخت وساز و احتمال تخریب باغ ها و عناصر طبیعی، مهم ترین چالش های پایداری سکونتگاه های ویلایی محسوب می شوند. نتایج نشان می دهد که برتری محیطی این سکونتگاه ها لزوما به معنای پایداری بیشتر نیست و تحقق منظر شهری پایدار در آن ها مستلزم کنترل توسعه کالبدی، حفاظت از منابع طبیعی و باغ ها، مدیریت مصرف آب، تقویت خدمات محلی و حفظ کیفیت منظر است.

کلیدواژه ها:

زیست پذیری ، منظر شهری پایدار ، مشهد ، طرقبه ، ویلاشهر