تاثیر ویژگی های شخصیتی و تاثیرات سوگیرانه بر کیفیت اظهارنظر حسابرس

حسابرسی مدرن به عنوان فرآیندی فراتر از رویه های مکانیکی و چک لیست های خشک، تلاقی گاه پیچیده ای از قضاوت های انسانی، ادراک ریسک و مولفه های روان شناختی است. هدف پژوهش حاضر، واکاوی تجربی تاثیر ویژگی های شخصیتی و سوگیری های رفتاری و شناختی حسابرسان بر پویایی های تصمیم گیری مالی و کیفیت گزارشگری (با بهره گیری از معیارهای اهرم مالی مبتنی بر بازار و دفتر به عنوان شاخص های قضاوت و ارزیابی ریسک) است. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش اجرا، توصیفی-همبستگی مبتنی بر رویکرد کمی است. جهت آزمون فرضیه ها، از مدل های رگرسیون خطی چندمتغیره با استفاده از داده های تابلویی (پنل دیتا) بهره گرفته شده و تعیین نوع اثرات (ثابت یا تصادفی) با کمک آزمون های F لیمر و هاسمن انجام پذیرفته است. نتایج برآورد مدل فرضیه اول نشان داد که ویژگی های شخصیتی حسابرسان دارای تاثیر منفی و معناداری بر اهرم مالی دفتری است، درحالی که این رابطه در معیار مبتنی بر بازار از نظر آماری معنادار نمی باشد . این امر دلالت بر آن دارد که برخورداری از ویژگی های شخصیتی مطلوب نظیر وظیفه شناسی بالا، پایداری هیجانی و تردید حرفه ای ذاتی، مانع از انعکاس افراطی ریسک های پنهان دفتری شده و دقت ارزیابی را ارتقا می دهد. همچنین، نتایج آزمون فرضیه دوم حاکی از آن است که سوگیری های رفتاری و شناختی حسابرسان با هر دو معیار اهرم مالی مبتنی بر بازار و دفتر رابطه مثبت و معناداری دارد؛ به این معنا که تشدید خطاهای شناختی و میان برهای ذهنی (همچون بیش اطمینانی و لنگراندازی)، استقلال فکری حسابرس را مخدوش ساخته و به تسامح در برابر ریسک های ساختار مالی و افزایش احتمال خطاهای قضاوتی منجر می شود. در مجموع، یافته های این پژوهش ضرورت توجه به ابعاد روان شناختی در گزینش، آموزش و نظارت حرفه ای حسابرسان را جهت ارتقای کیفیت گزارشگری مالی دوچندان می سازد.

کلیدواژه ها:

ویژگی های شخصیتی ، سوگیری های شناختی ، قضاوت حرفه ای ، کیفیت اظهارنظر حسابرس ، داده های تابلویی.