مروری نظام مند بر رابطه هوش مصنوعی مولد، سواد دیجیتال و عملکرد تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف مروری نظام مند بر رابطه میان هوش مصنوعی مولد، سواد دیجیتال و عملکرد تحصیلی دانش آموزان انجام شده است. در عصر کنونی که فناوری های هوشمند به سرعت در حال نفوذ به تمامی عرصه های زندگی بشری هستند، نظام های آموزشی نیز از این قاعده مستثنی نبوده و با ظهور ابزارهای هوش مصنوعی مولد، رویکردهای سنتی آموزش و یادگیری دستخوش تحولات اساسی شده اند. با این حال، صرف در دسترس بودن این فناوری ها تضمین کننده بهبود کیفیت آموزشی نبوده و آنچه بیش از هر عامل دیگری تعیین کننده اثربخشی این ابزارها محسوب می شود، سطح سواد دیجیتال کاربران یعنی دانش آموزان و معلمان است. سواد دیجیتال به عنوان مجموعه ای از مهارت های شناختی، فنی و اخلاقی، امکان استفاده هدفمند، نقادانه و موثر از فناوری های اطلاعاتی را فراهم می آورد و در تعامل با هوش مصنوعی مولد، نقشی کلیدی در تعیین کیفیت عملکرد تحصیلی ایفا می کند. این مطالعه مروری با جستجوی نظام مند در پایگاه های داده معتبر فارسی و با استفاده از کلیدواژه های مرتبط، تعداد ۴۷ مقاله مرتبط را از میان ۳۱۲ سند اولیه شناسایی و پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، نهایتا ۲۴ پژوهش را مورد تحلیل عمیق قرار داده است. یافته های حاصل از این مرور نظام مند نشان می دهد که رابطه میان هوش مصنوعی مولد و عملکرد تحصیلی یک رابطه خطی ساده نیست، بلکه این رابطه به طور قابل توجهی توسط سطح سواد دیجیتال دانش آموزان تعدیل شده و در سطوح بالای سواد دیجیتال، هوش مصنوعی مولد به عنوان یک ابزار توانمندساز عمل کرده و موجب ارتقاء یادگیری خودراهبر، تفکر انتقادی و خلاقیت می شود، در حالی که در سطوح پایین سواد دیجیتال، این فناوری می تواند به وابستگی شناختی، کاهش مهارت های حل مسئله و حتی افت تحصیلی منجر گردد. همچنین نتایج نشان داد که ابعاد مختلف سواد دیجیتال شامل سواد اطلاعاتی، سواد فنی، سواد ارتباطی و سواد اخلاقی، هر یک به گونه ای متفاوت بر چگونگی استفاده از هوش مصنوعی مولد تاثیر می گذارند و برنامه های مداخله ای که بر تقویت هم زمان این ابعاد متمرکز بوده اند، بیشترین تاثیر مثبت را بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان داشته اند. در نهایت، این پژوهش بر ضرورت بازطراحی برنامه های درسی، توانمندسازی معلمان در زمینه کاربست آموزشی هوش مصنوعی و تدوین سیاست های روشن برای استفاده اخلاقمند و موثر از این فناوری در محیط های آموزشی تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، سواد دیجیتال ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان