تربیت اخلاقی و شهروندی در برنامه درسی پنهان مدرسه

برنامه درسی پنهان به مجموعه ای از ارزش ها، نگرش ها، هنجارها و الگوهای رفتاری اشاره دارد که در بستر تعاملات روزمره مدرسه شکل می گیرند و به صورت ضمنی و اغلب ناخودآگاه به دانش آموزان منتقل می شوند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای و پژوهش های تجربی مرتبط، به بررسی نقش برنامه درسی پنهان در تربیت اخلاقی و شهروندی دانش آموزان می پردازد. یافته ها نشان می دهد که برنامه درسی پنهان از طریق سازوکارهایی نظیر نقش الگویی معلم، جو اجتماعی کلاس، قواعد نانوشته مدرسه، فعالیت های فوق برنامه و شیوه های مدیریت تعارض، به طور همزمان دو کارکرد تربیت اخلاقی (درونی سازی ارزش هایی چون مسئولیت پذیری، همدلی و احترام) و تربیت شهروندی (پرورش مهارت های مشارکت، تصمیم گیری و آگاهی از حقوق و تکالیف) را ایفا می کند. با این حال، برنامه درسی پنهان ذاتا خنثی نیست و در صورت غفلت، می تواند به بازتولید اقتدارگرایی، تبعیض و شهروندی منفعل منجر شود. بر این اساس، مقاله پیشنهاد می کند که معلمان و مدیران مدارس با آگاهی یابی از سازوکارهای پنهان، محیط مدرسه را به فضایی برای تمرین دموکراسی، عدالت و اخلاق تبدیل کنند

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، تربیت اخلاقی ، تربیت شهروندی ، مدرسه ، تعاملات آموزشی