بررسی تاثیر یادگیری مشارکتی بر افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان در کلاس فیزیک

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر یادگیری مشارکتی بر افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان در کلاس فیزیک دورهی متوسطه انجام شد. فیزیک به دلیل ماهیت انتزاعی و دشواری مفهومی، از دروسی است که بسیاری از دانش آموزان در آن احساس ناتوانی می کنند و مشارکت فعال کلاسی آنان به تدریج کاهش می یابد؛ ساختار رقابتی و معلم محور کلاس های سنتی نیز این چالش را تشدید می کند. این مطالعه با روش مروری–تحلیلی، مبانی نظری (نظریهی خودتعیینی، نظریهی وابستگی اجتماعی و سازنده گرایی اجتماعی) و شواهد تجربی مرتبط با یادگیری مشارکتی در فیزیک متوسطه را بررسی می کند. یافته های پژوهش های تجربی و مروری نشان می دهد که یادگیری مشارکتی به افزایش علاقه به فیزیک، انگیزهی درونی، مهارت های اجتماعی و مشارکت فعال دانش آموزان منجر می شود؛ این بهبود در مطالعات انجام شده در ایران نیز تایید شده و در برخی پژوهش ها برای دختران محسوس تر گزارش شده است. سازوکار اصلی این اثر، پاسخ گویی به نیازهای روانی خودمختاری، شایستگی و ارتباط اجتماعی و ایجاد وابستگی متقابل مثبت میان اعضای گروه است. در عین حال، اثربخشی یادگیری مشارکتی به کیفیت طراحی گروه بندی، وجود مسئولیت پذیری فردی و پایش مستمر معلم وابسته است و صرف قرار دادن دانش آموزان در گروه، به مشارکت پایدار منجر نمی شود. نتایج بر ضرورت حرکت از آموزش معلم محور و رقابتی به سوی ساختارهای مشارکتی ساخت یافته و معنادار دلالت دارد.

کلیدواژه ها:

یادگیری مشارکتی ، انگیزهی تحصیلی ، مشارکت کلاسی ، درس فیزیک ، دورهی متوسطه ، نظریهی خودتعیینی