مطالعه تاثیر استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در تولید محتوای آموزشی تعاملی بر بهبود مهارت های تمرکز و کنترل تکانه در دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه و بیش فعالی در مدارس

اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) یکی از شایع ترین اختلالات عصبی-رشدی در دوران کودکی است که با مشکلاتی در تمرکز، کنترل تکانه و تنظیم هیجانی همراه است و بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی دانش آموزان تاثیر عمیقی می گذارد. روش های آموزشی سنتی، به دلیل یکسان سازی محتوا و عدم تطبیق با نیازهای فردی این دانش آموزان، اغلب نمی توانند به بهبود مهارت های تمرکز و کنترل تکانه کمک کنند. ابزارهای هوش مصنوعی، با قابلیت های تولید محتوای تعاملی، شخصی سازی، و ارائه بازخورد فوری، به عنوان راهکاری برای غنی سازی آموزش این دانش آموزان مطرح شده اند. این پژوهش با هدف مطالعه تاثیر استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در تولید محتوای آموزشی تعاملی بر بهبود مهارت های تمرکز و کنترل تکانه در دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه و بیش فعالی در مدارس انجام شد. روش تحقیق از نوع کیفی با رویکرد تحلیل محتوای جهت دار و مرور نظام مند ادبیات پژوهشی بود که بر ۴۷ منبع علمی معتبر استوار گردید. یافته ها نشان داد که محتوای آموزشی تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی از پنج مکانیزم اصلی بر بهبود تمرکز و کنترل تکانه اثر می گذارد: (۱) شخصی سازی محتوا بر اساس سطح توجه و سرعت پردازش دانش آموز، (۲) ارائه محتوای چندرسانه ای و تعاملی برای افزایش درگیری، (۳) بازخورد فوری و غیرقضاوتی برای تقویت رفتارهای مطلوب، (۴) گیمیفیکیشن و پاداش های تدریجی برای تقویت انگیزه و پایداری توجه، و (۵) تقسیم محتوا به بخش های کوتاه و قابل مدیریت برای کاهش بار شناختی. یافته های کلیدی نشان داد که این محتواها، به طور معناداری به افزایش زمان توجه پایدار، کاهش تعداد خطاهای تکانشی، و بهبود مهارت های خودتنظیمی در دانش آموزان دارای ADHD منجر می شوند. همچنین مشخص شد که اثربخشی این ابزارها، به طراحی آموزشی مناسب، حفظ حلقه انسانی، و آموزش معلمان و مشاوران وابسته است. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که ابزارهای هوش مصنوعی، در صورت طراحی و اجرای اخلاقی و متناسب با نیازهای دانش آموزان دارای ADHD، می توانند به عنوان ابزاری موثر در بهبود تمرکز و کنترل تکانه به کار روند. پیشنهادهای پژوهش بر ضرورت طراحی محتوای بومی، آموزش معلمان، و انجام مطالعات میدانی در بستر مدارس ایران متمرکز است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی آموزشی ، محتوای تعاملی ، اختلال نقص توجه و بیش فعالی ، تمرکز ، کنترل تکانه ، خودتنظیمی