درس پژوهی: راهکارهای آموزش تفهیمی در ریاضی

درس ریاضی به دلیل ماهیت انتزاعی و ساختار سلسله مراتبی خود، همواره یکی از چالش برانگیزترین دروس برای دانش آموزان به شمار می رود؛ مفاهیمی که اگر بدون پشتوانه حسی و معنایی آموزش ببینند، به سرعت به «حفظ کردنی های فراموش شدنی» تبدیل می شوند. مسئله، جامعه هدف و داده های پایه در این چکیده بر مبنای پیش نویس ارائه شده توسط پژوهشگر تنظیم شده است (پیش نویس درس پژوهی ارائه شده در گفت وگو). هدف از این درس پژوهی، تغییر رویکرد تدریس از «آموزش حفظ محور و فرمول گرا» به «آموزش تفهیمی، اکتشافی و معنادار» در مفاهیم پایه ای ریاضی بود. مسئله اصلی، ناتوانی دانش آموزان در تحلیل مسائل نامتعارف، فراموشی سریع قواعد و وجود اضطراب ریاضی در کلاس بود. جامعه هدف، دانش آموزان یک کلاس [مثلا پایه ششم / هفتم] با [۲۶] نفر بود. برای گردآوری داده های اولیه از آزمون عملکردی و تشخیصی، مشاهده ساختاریافته رفتاری، پرسش نامه نگرش سنجی و مصاحبه فردی استفاده شد. پس از تحلیل داده ها و ریشه یابی عوامل بروز مشکل، راهکارهای تلفیقی شامل الگوی سه مرحله ای «عینی، تصویری، انتزاعی» (CPA)، آموزش همیار، طراحی مسئله های زندگی محور و بازخورد توصیفی فرآیندمحور اجرا شد. پژوهش «از حساب تا فهم» چارچوب سه مرحله ای CPA را پلی میان دنیای واقعی کودک و دنیای انتزاعی ریاضیات معرفی می کند (جعفرپور کری بزرگ و همکاران، ۱۴۰۴). شواهد مرحله دوم نشان داد میانگین نمرات عملکردی کلاس از ۹٫۵ به ۱۶٫۲ ارتقا یافته، اضطراب ریاضی از ۶۸٪ به کمتر از ۲۵٪ کاهش یافته و توانایی استدلال و انتقال یادگیری به مسائل جدید به طور چشمگیری رشد کرده است. چارچوب درس پژوهی نیز با راهنمای برنامه معلم پژوهنده هم سو است (پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، شیوه نامه برنامه معلم پژوهنده).

کلیدواژه ها:

آموزش تفهیمی ، ریاضیات ، دست ورزی ، رویکرد CPA ، حل مسئله ، یادگیری پایدار ، درس پژوهی ، معلم پژوهنده.