بررسی تاثیر آزمایش های عملی و کارگاهی بر درک مفاهیم شیمی در دانش آموزان متوسطه

در دهه های اخیر، آموزش علوم تجربی به ویژه شیمی، از رویکرد سنتی انتقال دانش به سمت رویکردهای فعال و دانش آموز محور حرکت کرده است. آزمایش های عملی و فعالیت های کارگاهی به عنوان یکی از ارکان اساسی آموزش شیمی، فرصت هایی برای یادگیری معنادار، توسعه مهارت های فرایندی و پیوند میان نظر و عمل فراهم می آورند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آزمایش های عملی و کارگاهی بر درک مفاهیم شیمی در دانش آموزان متوسطه انجام شده است. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل بوده است. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه یازدهم رشته علوم تجربی در شهر تهران بود که از میان آن ها ۶۰ دانش آموز به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) تقسیم شدند. گروه آزمایش در طول یک نیمسال تحصیلی تحت آموزش مفاهیم شیمی با استفاده از آزمایش های عملی و کارگاهی قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل با روش های معمول و سنتی آموزش دیدند. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون پیشرفت تحصیلی محقق ساخته با پایایی ۰٫۸۷ بر اساس آلفای کرونباخ و پرسشنامه نگرش سنج بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و آزمون تی مستقل تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین میانگین نمرات پس آزمون گروه آزمایش و کنترل تفاوت معناداری در سطح ۰٫۰۱ وجود دارد؛ به طوری که گروه آزمایش عملکرد بهتری در درک مفاهیم شیمی نشان داد. همچنین، آزمایش های عملی و کارگاهی بر افزایش انگیزه، مشارکت فعال و نگرش مثبت دانش آموزان نسبت به درس شیمی تاثیر معناداری داشت. یافته ها حاکی از آن است که تلفیق فعالیت های عملی در برنامه درسی شیمی می تواند به بهبود کیفیت یادگیری و درک عمیق تر مفاهیم انتزاعی کمک کند. بر این اساس، پیشنهاد می شود معلمان شیمی از آزمایش های عملی و کارگاهی به عنوان بخش جدایی ناپذیر فرایند آموزش استفاده کنند و زمینه های لازم برای اجرای این فعالیت ها در مدارس فراهم شود.

کلیدواژه ها:

آزمایش های عملی ، فعالیت های کارگاهی ، درک مفاهیم شیمی ، دانش آموزان متوسطه ، یادگیری معنادار