تحلیل تطبیقی نمادهای بصری پارچه های سنتی ایران و کاربرد آن ها در بازطراحی لباس های مدرن با رویکرد حفظ هویت فرهنگی

هدف کلی این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی چارچوبی برای بازطراحی لباس های مدرن بر پایه تحلیل تطبیقی نمادهای بصری پارچه های سنتی ایران با تاکید بر حفظ هویت فرهنگی است. اهداف جزئی شامل شناسایی و طبقه بندی نمادهای پرتکرار از نظر صورت، معنا و کارکرد، مقایسه تطبیقی آن ها در گونه های مختلف بافته سنتی، تعیین میزان سازگاری با اصول طراحی معاصر، تدوین مدلی مرحله ای برای انتقال این نشانه ها به لباس امروز و ارزشیابی ادراکی مخاطب نسبت به بازشناسی هویت فرهنگی در نمونه های بازطراحی شده است. چارچوب نظری بر سه ستون استوار است: نشانه شناسی بصری و سطوح بازنمودی، تعاملی و ترکیب بندی، نظریه اسطوره و رمزگان های فرهنگی که معانی تثبیت شده را طبیعی و بدیهی جلوه می دهد، و هویت فرهنگی به عنوان فرایندی پویا میان میراث مشترک و تجربه زیسته که بازطراحی را قرائتی تازه از حافظه جمعی می داند. در همین چارچوب، کارکرد برساخته اما اثرگذار سنت، نقش سازمان یافتگی و ریتم در خوشایندی ادراکی و سازوکارهای پذیرش نوآوری در مد به عنوان بنیان های کمکی به کار گرفته شده است.روش این پژوهش، مطالعات کتابخانه ای و اسنادی است و در زمره مطالعات کیفی با راهبرد تطبیقی و تحلیلی جای می گیرد. یافته ها نشان می دهد نمادها در سه لایه صورت، معنا و کارکرد قابل طبقه بندی اند و نقاط اشتراک آن ها در سطح ساختار و ریتم بیش از سطح صورت است؛ به این معنا که روح نقش پردازی سنتی در منطق تکرار و تناسب نهفته است، نه در شکل نهایی نماد. سازگاری نمادها با طراحی معاصر درجه بندی سه گانه دارد؛ نمادهای هندسی بالاترین سازگاری، نمادهای گیاهی سازگاری متوسط و نمادهای کتیبه ای بیشترین نیاز به انتزاع را دارند. نتیجه گیری آن است که حفظ هویت فرهنگی در بازطراحی، کنشی تفسیری است که طراح را به مترجم میان حافظه بصری و بدن معاصر بدل می کند، و هم نشینی پالت رنگی اصیل با بافت های معاصر و برش های کمینه گرا بهترین توازن میان اصالت و معاصریت را فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

پارچه های سنتی ایران ، نمادهای بصری ، هویت فرهنگی ، بازطراحی لباس ، طراحی معاصر پوشاک ، تحلیل تطبیقی ، نشانه شناسی بصری ، روش مطالعات کتابخانه ای.