مدرسه بدون اضطراب؛ بررسی نقش هوش هیجانی معلمان در ارتقای سلامت روان، کاهش استرس تحصیلی و افزایش پیشرفت دانش آموزان

در دهه های اخیر، توجه به نقش عوامل روان شناختی در فرایند یاددهی-یادگیری به طور چشمگیری افزایش یافته است و هوش هیجانی معلمان به عنوان یکی از سازه های کلیدی در این حوزه مطرح شده است. پژوهش حاضر با روش مروری و با هدف بررسی نقش هوش هیجانی معلمان در ارتقای سلامت روان، کاهش استرس تحصیلی و افزایش پیشرفت دانش آموزان انجام شده است. برای این منظور، ادبیات نظری و تجربی موجود در بازه زمانی سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ با استفاده از کلیدواژه های مرتبط در پایگاه های علمی داخلی و خارجی مورد جستجو، بررسی و تحلیل قرار گرفت. یافته های حاصل از مرور نظام مند منابع نشان می دهد که معلمان برخوردار از هوش هیجانی بالا قادرند با استفاده از مهارت های خودآگاهی، خودتنظیمی، انگیزش، همدلی و مهارت های اجتماعی، محیطی امن، حمایتگر و بدون اضطراب در کلاس درس ایجاد کنند. چنین محیطی موجب تقویت سلامت روان دانش آموزان، کاهش نشانه های استرس تحصیلی مانند اضطراب امتحان و فرسودگی تحصیلی و در نهایت افزایش انگیزه، درگیری تحصیلی و پیشرفت تحصیلی آنان می شود. همچنین، شواهد نشان می دهد که هوش هیجانی معلمان به واسطه بهبود روابط معلم-دانش آموز، افزایش حمایت عاطفی و مدل سازی رفتارهای تنظیم هیجانی، اثرات مستقیم و غیرمستقیمی بر متغیرهای تحصیلی و روان شناختی دانش آموزان دارد. با این حال، برخی مطالعات به محدودیت هایی مانند تفاوت های فرهنگی، روش های سنجش متفاوت و کمبود پژوهش های طولی اشاره کرده اند. در مجموع، یافته ها بر ضرورت توجه به آموزش و توسعه هوش هیجانی معلمان به عنوان راهبردی موثر برای ایجاد مدرسه ای بدون اضطراب و ارتقای همزمان سلامت روان و پیشرفت دانش آموزان تاکید می کند. بنابراین، سیاست گذاران آموزشی و برنامه ریزان تربیت معلم باید هوش هیجانی را به عنوان یک مولفه اساسی در برنامه های پیش خدمت و ضمن خدمت معلمان مورد توجه قرار دهند. نتیجه گیری کلی آن است که سرمایه گذاری بر هوش هیجانی معلمان، سرمایه گذاری بر سلامت روان و موفقیت تحصیلی نسل آینده است.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، سلامت روان ، استرس تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، معلمان