تاثیر روش تدریس مبتنی بر پرسشگری بر تفکر انتقادی و مشارکت دانش آموزان

پرورش تفکر انتقادی و افزایش مشارکت فعال دانش آموزان، از مهم ترین اهداف نظام های آموزشی در قرن بیست و یکم محسوب می شود و روش های تدریس سنتی که بر انتقال یک طرفه اطلاعات و حفظ محوری تاکید دارند، نمی توانند به طور موثر این مهارت ها را در دانش آموزان پرورش دهند. در این میان، روش تدریس مبتنی بر پرسشگری به عنوان یکی از رویکردهای نوین آموزشی مطرح شده است که با محوریت قرار دادن پرسش، کاوش و گفت وگو، به پرورش تفکر انتقادی و افزایش مشارکت دانش آموزان کمک می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر روش تدریس مبتنی بر پرسشگری بر تفکر انتقادی و مشارکت دانش آموزان انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، شبه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه نهم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای، ۶۰ دانش آموز (۳۰ نفر گروه آزمایش و ۳۰ نفر گروه کنترل) انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون تفکر انتقادی کالیفرنیا (فرم ب) و پرسشنامه محقق ساخته مشارکت کلاسی بود. گروه آزمایش در ده جلسه آموزش مبتنی بر پرسشگری شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل آموزش های معمول را دریافت کردند. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری تحلیل شد. یافته ها نشان داد که روش تدریس مبتنی بر پرسشگری به طور معناداری تفکر انتقادی و مشارکت دانش آموزان گروه آزمایش را در مقایسه با گروه کنترل افزایش داده است. همچنین، این روش بر ابعاد مختلف تفکر انتقادی شامل تحلیل، استنباط، ارزیابی، استدلال استقرایی و استدلال قیاسی اثر مثبت و معناداری داشت. نتایج این پژوهش بر ضرورت ادغام روش تدریس مبتنی بر پرسشگری در برنامه های درسی و تربیت معلم تاکید می کند و نشان می دهد که این رویکرد آموزشی، به پرورش تفکر انتقادی، افزایش مشارکت فعال و بهبود کیفیت یادگیری دانش آموزان منجر می شود.

کلیدواژه ها:

روش تدریس مبتنی بر پرسشگری ، تفکر انتقادی ، مشارکت دانش آموزان ، یادگیری فعال ، تربیت معلم.