جامعه ی سالم، مدرسه ی مسئول: بازتعریف پیوند آموزش و توسعه ی اجتماعی

این نوشتار با تغییر رویکرد از نگاه سنتی به مدرسه به عنوان نهادی صرفا انتقال دهنده ی دانش، آن را به مثابه «کارگاه جامعه سازی» بازتعریف می کند و نقش آن را در شکل گیری جامعه ای پویا و سالم بررسی می نماید. فرض بنیادین پژوهش این است که پویایی و سلامت اجتماعی، بیش از آنکه محصول سیاست های مقطعی باشد، برآمده از کیفیت تجربه های تربیتی روزانه در مدرسه است. روش این مطالعه توصیفی–تحلیلی است و با تکیه بر منابع کتابخانه ای و تحلیل نسبت میان آموزش و سرمایه ی اجتماعی، مولفه های کلیدی مدرسه ی زنده را شناسایی می کند؛ از جمله پرورش تفکر انتقادی، مشارکت دانش آموزان در تصمیم گیری، یادگیری مهارت های مدنی و همزیستی، پیوند مدرسه با خانواده و محله، و بازتعریف نقش معلم به عنوان الگوی کنش مسئولانه. یافته ها نشان می دهد مدارسی که بر مشارکت، گفت وگو، همدلی و مسئولیت پذیری تاکید دارند، شهروندانی فعال، مسئول و تاب آور تربیت می کنند که خود عامل بازتولید سلامت و پویایی جامعه می شوند؛ در حالی که نظام های حافظه محور و انفعال آموز، همان الگوی بی تفاوتی اجتماعی را تداوم می بخشند. نتیجه آنکه تحقق جامعه ی پویا و سالم، پیش از هر برنامه ریزی کلان، مستلزم بازآفرینی مدرسه به عنوان نهادی مشارکت محور، پیوندجو و مسئولیت پذیر است و هرگونه اصلاح اجتماعی که این کارگاه بنیادین را نادیده بگیرد، ناکام خواهد ماند.

کلیدواژه ها:

مدرسه ، جامعه سازی ، سلامت اجتماعی ، پویایی اجتماعی ، سرمایه ی اجتماعی ، شهروند فعال