نقش آموزش ابتدایی در شکل گیری شخصیت و هویت اجتماعی کودکان

دوره آموزش ابتدایی به عنوان یکی از حس استرین و سرنوشت سازترین مراحل رشد انسان، نقش بی بدیلی در شکل گیری شخصیت و هویت اجتماعی کودکان ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش ابتدایی در شکل گیری شخصیت و هویت اجتماعی کودکان انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی-تحلیلی از نوع مروری نظام مند است که با بررسی منابع علمی معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که آموزش ابتدایی از طریق شش سازوکار اصلی بر شکل گیری شخصیت و هویت اجتماعی کودکان اثر می گذارد: ایجاد محیط امن و حمایتی، تقویت مهارت های اجتماعی و همدلی، شکل دهی به خودپنداره و عزت نفس، درونی سازی ارزش ها و هنجارهای اجتماعی، پرورش تفکر انتقادی و حل مسئله، و ایجاد فرصت های مشارکت و مسئولیت پذیری. همچنین، عواملی مانند کیفیت رابطه معلم-دانش آموز، جو روانی-اجتماعی کلاس، برنامه درسی پنهان، روش های تدریس فعال و مشارکت خانواده، نقش تعدیل کننده در اثربخشی آموزش ابتدایی بر رشد شخصیت و هویت اجتماعی دارند. نتایج این پژوهش بر ضرورت توجه به دوره ابتدایی به عنوان پنجره فرصت طلایی برای شکل دهی به شخصیت و هویت اجتماعی کودکان تاکید می کند و نشان می دهد که سرمایه گذاری در بهبود کیفیت این دوره، پیامدهای بلندمدتی برای سلامت روان، سازگاری اجتماعی و موفقیت تحصیلی افراد در بزرگسالی خواهد داشت. بر این اساس، پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی با بازنگری در برنامه های تربیت معلم، تقویت برنامه های مهارت آموزی اجتماعی-هیجانی و ایجاد محیط های یادگیری مشارکتی، زمینه رشد همه جانبه شخصیت و هویت اجتماعی کودکان را فراهم نمایند.

کلیدواژه ها:

آموزش ابتدایی ، شکل گیری شخصیت ، هویت اجتماعی ، رشد اجتماعی ، دوره کودکی.