فراتر ازکلاس مجازی؛ بررسی نقش فناوری های نوین در تحقق عدالت آموزشی و کاهش شکاف یادگیری در مدارس شهری و روستایی

عدالت آموزشی به عنوان یکی از آرمان های بنیادین نظام های آموزشی در سراسر جهان شناخته می شود که تحقق آن مستلزم فراهم کردن فرصت های برابر یادگیری برای همه دانش آموزان، صرف نظر از محل سکونت، وضعیت اقتصادی-اجتماعی و پیشینه فرهنگی آنان است. در دهه های اخیر، فناوری های نوین آموزشی به عنوان ابزاری قدرتمند برای کاهش شکاف های آموزشی و تحقق عدالت آموزشی مورد توجه قرار گرفته اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فناوری های نوین در تحقق عدالت آموزشی و کاهش شکاف یادگیری در مدارس شهری و روستایی انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی-تحلیلی از نوع مروری نظام مند است که با بررسی منابع علمی معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که فناوری های نوین از طریق شش سازوکار اصلی بر تحقق عدالت آموزشی اثر می گذارند: فراهم کردن دسترسی برابر به منابع آموزشی با کیفیت، شخصی سازی یادگیری متناسب با نیازهای فردی، امکان یادگیری از راه دور و انعطاف پذیر، تقویت مشارکت و تعامل دانش آموزان، توانمندسازی معلمان از طریق آموزش های برخط، و ایجاد نظام های مدیریت و ارزیابی مبتنی بر داده. همچنین، یافته ها نشان می دهد که شکاف دیجیتال، فقدان زیرساخت های فناورانه، کمبود سواد دیجیتال معلمان و دانش آموزان، و نبود محتوای آموزشی بومی و متناسب با فرهنگ محلی، از مهم ترین چالش های تحقق عدالت آموزشی از طریق فناوری در مدارس روستایی محسوب می شوند. نتایج این پژوهش بر ضرورت رویکردی جامع و چندبعدی برای استفاده از فناوری در راستای عدالت آموزشی تاکید می کند که شامل توسعه زیرساخت ها، آموزش معلمان، تولید محتوای بومی، مشارکت خانواده و جامعه محلی، و تدوین سیاست های حمایتی است. بر این اساس، پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی با سرمایه گذاری هدفمند در فناوری های آموزشی، کاهش شکاف دیجیتال و توانمندسازی معلمان، زمینه تحقق عدالت آموزشی و کاهش شکاف یادگیری در مدارس شهری و روستایی را فراهم نمایند.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، فناوری های نوین ، شکاف یادگیری ، شکاف دیجیتال ، مدارس شهری و روستایی.