نقش حل مسئله و تفکر انتقادی در یادگیری عمیق مفاهیم فیزیک

یادگیری عمیق مفاهیم فیزیک به عنوان یکی از اهداف اساسی نظام های آموزشی معاصر، فراتر از حفظ فرمول ها و بازتولید اطلاعات سطحی، بر درک ساختاری، انتقال دانش و توانایی به کارگیری اصول فیزیکی در موقعیت های نوین تاکید دارد. در این میان، حل مسئله و تفکر انتقادی به عنوان دو مهارت شناختی بنیادین، نقشی محوری در تسهیل و تعمیق فرایند یادگیری مفاهیم فیزیک ایفا می کنند. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی–مروری و با استناد به پژوهش های داخلی و بین المللی، به بررسی چگونگی تعامل حل مسئله و تفکر انتقادی با یادگیری عمیق در حوزه فیزیک می پردازد. یافته ها نشان می دهد که حل مسئله به واسطه فراهم کردن بسترهای فعالانه ی مواجهه با موقعیت های چالش برانگیز، موجب بازسازی طرحواره های شناختی و تقویت انتقال مفهومی می شود؛ و تفکر انتقادی با پرورش توانایی ارزیابی، تحلیل و بازنگری در مفروضات، از شکل گیری بدفهمی های رایج جلوگیری می کند. همچنین، طراحی محیط های یادگیری مبتنی بر مسئله، آموزش صریح مهارت های تفکر انتقادی، و به کارگیری راهبردهای فراشناختی، از جمله عوامل تسهیل کننده یادگیری عمیق در فیزیک شناسایی شده اند. نتایج بر ضرورت بازنگری در روش های تدریس فیزیک و حرکت از رویکردهای انتقالی به سوی رویکردهای سازنده گرا و پرسش محور تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

حل مسئله ، تفکر انتقادی ، یادگیری عمیق ، مفاهیم فیزیک ، آموزش فیزیک ، سازنده گرایی ، فراشناخت