امنیت روانی مدرسه و مشارکت تحصیلی

مدرسه یکی از مهم ترین محیط های اجتماعی و تربیتی در زندگی دانش آموزان است و کیفیت فضای روانی حاکم بر آن می تواند بر نگرش، رفتار و میزان مشارکت آنان در فعالیت های آموزشی تاثیرگذار باشد. امنیت روانی مدرسه به احساس آرامش، پذیرش، حمایت، احترام و اطمینان دانش آموزان در محیط مدرسه اشاره دارد؛ به گونه ای که دانش آموز بتواند بدون ترس از تحقیر، طرد، سرزنش یا برخورد نامناسب، افکار، احساسات و نیازهای خود را بیان کند و در فعالیت های مدرسه مشارکت داشته باشد. در مقابل، مشارکت تحصیلی مفهومی چندبعدی است که ابعاد رفتاری، شناختی و هیجانی دانش آموز را در فرایند یادگیری دربرمی گیرد. دانش آموزی که از نظر تحصیلی مشارکت بیشتری دارد، معمولا حضور فعال تری در کلاس دارد، تکالیف خود را با جدیت بیشتری دنبال می کند، در فعالیت های آموزشی درگیر می شود و نسبت به یادگیری احساس تعلق بیشتری نشان می دهد.هدف مقاله حاضر بررسی رابطه میان امنیت روانی مدرسه و مشارکت تحصیلی دانش آموزان است. بر اساس مبانی نظری، هنگامی که دانش آموز محیط مدرسه را امن، حمایتگر و پذیرنده ادراک کند، احتمال بیشتری وجود دارد که با احساس تعلق و آرامش بیشتری در فعالیت های آموزشی شرکت کند. وجود روابط مثبت میان معلم و دانش آموز، برخورد محترمانه، فرصت ابراز نظر، حمایت همسالان و کاهش ترس از اشتباه می تواند زمینه مشارکت فعال تر دانش آموزان را فراهم سازد. در مقابل، احساس ناامنی، ترس از قضاوت، تمسخر یا طرد اجتماعی می تواند به کناره گیری دانش آموز از فعالیت های آموزشی و کاهش مشارکت تحصیلی منجر شود.در این مقاله، ضمن بررسی مفهوم امنیت روانی مدرسه و ابعاد مختلف مشارکت تحصیلی، سازوکارهای احتمالی ارتباط میان این دو متغیر مورد بحث قرار گرفته و نقش معلمان، مشاوران، مدیران و روابط همسالان در ایجاد محیطی امن و مشارکت محور بررسی شده است. توجه به امنیت روانی می تواند بخشی از رویکرد جامع مدارس برای حمایت از یادگیری، تعلق مدرسه ای و مشارکت فعال دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

امنیت روانی مدرسه ، مشارکت تحصیلی ، دانش آموزان ، احساس تعلق به مدرسه ، محیط مدرسه ، روابط معلم و دانش آموز ، یادگیری.