نقش مشارکت دانش آموزان در تدوین قوانین کلاس در پرورش مسئولیت پذیری اجتماعی

مشارکت دانش آموزان در تدوین قوانین کلاس به عنوان یکی از رویکردهای نوین مدیریت آموزشی، نقشی محوری در پرورش مسئولیت پذیری اجتماعی ایفا می کند. این مقاله مروری با هدف بررسی چگونگی تاثیر مشارکت دانش آموزان در فرایند قانون گذاری کلاسی بر رشد مسئولیت پذیری اجتماعی آنان تدوین شده است. در این راستا، مبانی نظری مرتبط همچون نظریه خودتعیین گری، سازنده گرایی اجتماعی، یادگیری مشارکتی، تربیت دموکراتیک، نظریه اجتماعی سازی و رویکرد رشد اخلاقی مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته های پژوهش های پیشین نشان می دهد که وقتی دانش آموزان در تدوین قوانین کلاس مشارکت فعال دارند، احساس مالکیت، تعهد و پایبندی بیشتری نسبت به قوانین از خود نشان می دهند. این مشارکت موجب تقویت مهارت هایی نظیر تصمیم گیری جمعی، حل مسئله، مذاکره، احترام به نظر دیگران و پذیرش پیامدهای رفتار می شود. همچنین، مشارکت دانش آموزان در تدوین قوانین، فضای کلاس را از حالت اقتدارگرایانه به سمت فضایی دموکراتیک و مشارکتی سوق می دهد. چنین فضایی زمینه ساز درونی سازی ارزش های اجتماعی و شکل گیری هویت مدنی در دانش آموزان است. بر این اساس، مسئولیت پذیری اجتماعی نه تنها به عنوان یک ویژگی فردی، بلکه به مثابه یک مهارت اجتماعی در بستر تعاملات کلاسی شکل می گیرد. نتایج این مرور نشان می دهد که مشارکت دانش آموزان در تدوین قوانین کلاس، سازوکاری موثر برای تربیت شهروندانی مسئول، مشارکت جو و اخلاق محور است. در پایان، پیشنهادهایی برای سیاست گذاران آموزشی، معلمان و پژوهشگران آینده ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مشارکت دانش آموزان ، تدوین قوانین کلاس ، مسئولیت پذیری اجتماعی ، تربیت دموکراتیک ، مدیریت مشارکتی کلاس