نقش احساس عدالت آموزشی در شکل گیری اعتماد دانش آموزان به نظام مدرسه

احساس عدالت آموزشی به عنوان یکی از سازه های کلیدی روان شناسی تربیتی و جامعه شناسی آموزش، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری نگرش ها و رفتارهای دانش آموزان نسبت به نظام مدرسه ایفا می کند. پژوهش های متعدد نشان داده اند که ادراک دانش آموزان از عدالت در توزیع منابع، فرآیندهای تصمیم گیری، روابط بین فردی و اطلاع رسانی، به طور معناداری با میزان اعتماد آنان به معلمان، مدیران و نهاد مدرسه مرتبط است. اعتماد به نظام مدرسه نیز خود پیش بینی کننده مهمی برای مشارکت تحصیلی، انگیزه، تعلق پذیری و عملکرد آموزشی دانش آموزان محسوب می شود. در این مقاله مروری، با بررسی ادبیات نظری و تجربی موجود، ابعاد مختلف احساس عدالت آموزشی شامل عدالت توزیعی، رویه ای، تعاملی و اطلاعاتی مورد تحلیل قرار می گیرد و سازوکارهای روانی-اجتماعی که از طریق آن ها این ادراکات به اعتماد منتهی می شوند، تبیین می شود. یافته های پژوهش ها حاکی از آن است که وقتی دانش آموزان احساس کنند با آنان منصفانه رفتار می شود، حس احترام، ارزشمندی و امنیت روانی در آنان تقویت شده و در نتیجه اعتمادشان به نظام مدرسه افزایش می یابد. در مقابل، ادراک بی عدالتی می تواند به بی اعتمادی، فاصله گیری عاطفی، کاهش مشارکت و بروز رفتارهای مقاومت آمیز منجر شود. همچنین نقش عوامل واسطه ای مانند حمایت اجتماعی، خودکارآمدی تحصیلی و هویت مدرسه ای در این رابطه مورد بحث قرار می گیرد. مقاله حاضر با یافته های نظری و شواهد تجربی، چارچوبی مفهومی برای درک رابطه میان عدالت آموزشی و اعتماد ارائه می دهد و دلالت های عملی برای مدیران، معلمان و سیاست گذاران آموزشی پیشنهاد می کند. در نهایت، شکاف های پژوهشی موجود شناسایی شده و پیشنهادهایی برای مطالعات آینده ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، اعتماد به نظام مدرسه ، عدالت توزیعی ، عدالت رویه ای ، روان شناسی تربیتی