بررسی تاثیر محیط فیزیکی و معماری فضاهای آموزشی بر سلامت روان و بازده یادگیری دانش آموزان

محیط کالبدی و سازماندهی فضایی مدارس از بنیادین ترین مولفه های اثرگذار بر کیفیت آموزش و سلامت شناختی و عاطفی فراگیران به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف بررسی همه جانبه تاثیر متغیرهای فیزیکی و معماری فضاهای آموزشی بر سلامت روان و بازده یادگیری دانش آموزان سامان یافته است. روش پژوهش مبتنی بر رویکرد تحلیلی اسنادی و بررسی انتقادی ادبیات نظری و یافته های علمی در گستره علوم تربیتی، روان شناسی محیطی، فیزیولوژی اعصاب و معماری نوین است. نتایج حاکی از آن است که کیفیت و زاویه تابش نور طبیعی، کنترل رزونانس و آسایش صوتی، گردش پیوسته و تهویه هوا، انعطاف پذیری چیدمان کالبدی و بهره گیری سازمان یافته از عناصر طبیعی بیوفیلیک، نقشی محوری در کاهش استرس فیزیولوژیک، تقویت تمرکز پایدار و بهبود عملکردهای اجرایی مغز ایفا می کنند. فضاهای یادگیری نامناسب، محصور، دارای رنگ آمیزی غیرعلمی و فاقد محرک های حسی استاندارد، زمینه فرسودگی ذهنی، افت انگیزش درونی و رفتارهای مقابله ای را پدید می آورند. در نهایت، بازنگری در طراحی بوم آور، تعبیه فضاهای تعاملی و چندمنظوره، کاربست مبلمان ارگونومیک و ماژولار، استانداردسازی شرایط حرارتی و صوتی و بهره گیری از طبیعت زنده به عنوان راهبردهای کلیدی تحول فیزیکی مدارس پیشنهاد می شود.