پارادایم نوین یادگیری در آموزش و پرورش معاصر: بازخوانی کیفیت، عدالت آموزشی و شایستگی های سده بیست و یکم

تحولات شتابان اجتماعی، فناورانه، اقتصادی و فرهنگی، برداشت های سنتی از یادگیری و آموزش را با پرسش های بنیادین روبه رو ساخته است. در پارادایم های آموزشی گذشته، یادگیری غالبا به انتقال اطلاعات از معلم به دانش آموز و بازتولید آن در آزمون ها محدود می شد؛ اما رویکردهای معاصر، یادگیری را فرایندی فعال، اجتماعی، پیوسته، زمینه مند و معطوف به رشد همه جانبه انسان می دانند. در این چارچوب، کیفیت آموزشی تنها با میزان پوشش محتوای درسی یا نتایج آزمون های استاندارد سنجیده نمی شود، بلکه به توانایی نظام آموزشی در فراهم کردن فرصت های عادلانه یادگیری، پرورش شایستگی های شناختی و اجتماعی، حمایت از تفاوت های فردی و آماده سازی یادگیرندگان برای مشارکت مسئولانه در جامعه وابسته است. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی نظری پارادایم نوین یادگیری در آموزش و پرورش معاصر و تحلیل پیوند آن با کیفیت، عدالت آموزشی و شایستگی های سده بیست و یکم تدوین شده است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و اسنادی است و هیچ جامعه آماری انسانی، نمونه گیری میدانی یا گردآوری داده از طریق پرسشنامه و مصاحبه ندارد. یافته های نظری نشان می دهد که یادگیری معنادار در محیط هایی شکل می گیرد که در آن ها دانش آموز نقش فعالی دارد، معلم تسهیل گر و طراح تجربه های یادگیری است، ارزشیابی در خدمت بهبود قرار می گیرد و فناوری با ملاحظات اخلاقی و عدالت محور به کار گرفته می شود. همچنین، کیفیت پایدار آموزشی بدون توجه به نابرابری های اجتماعی، اقتصادی، زبانی و دیجیتال تحقق نمی یابد. مقاله با تبیین ویژگی های پارادایم نوین و موانع تحقق آن، پیشنهادهایی برای برنامه ریزی درسی، توانمندسازی معلمان، ارزشیابی یادگیری و گسترش عدالت آموزشی ارائه می کند.