بررسی اهمیت شناخت عوامل موثر بر موفقیت تحصیلی و بررسی تعامل میان آن ها

موفقیت تحصیلی یکی از مهم ترین شاخص های اثربخشی نظام های آموزشی و یکی از عوامل اساسی در رشد فردی، اجتماعی و حرفه ای دانش آموزان به شمار می رود. با وجود آنکه در گذشته موفقیت تحصیلی عمدتا بر اساس توانایی های شناختی، استعداد ذاتی و بهره هوشی تبیین می شد، پژوهش های نوین در حوزه روان شناسی تربیتی و علوم آموزشی نشان داده اند که عوامل انگیزشی، هیجانی و روان شناختی نقش بسیار پررنگ تر و پایدارتری در شکل گیری عملکرد تحصیلی دارند. در این میان، امید تحصیلی، هدف گذاری آموزشی و پشتکار به عنوان سه مولفه اساسی سرمایه روان شناختی دانش آموزان، از مهم ترین عواملی هستند که می توانند مسیر یادگیری، کیفیت عملکرد آموزشی و میزان موفقیت آنان را به طور چشمگیری تحت تاثیر قرار دهند.بررسی مبانی نظری و مطالعات انجام شده نشان می دهد که امید تحصیلی صرفا یک احساس خوش بینانه نسبت به آینده نیست، بلکه سازه ای شناختی انگیزشی است که موجب می شود دانش آموز آینده تحصیلی خود را قابل دستیابی بداند، برای رسیدن به اهداف برنامه ریزی کند و در مواجهه با مشکلات، مسیرهای جایگزین و راهکارهای موثر را جست وجو نماید. امید، انرژی روانی لازم برای آغاز فعالیت های آموزشی را فراهم می کند و موجب می شود دانش آموز حتی در شرایط دشوار نیز انگیزه خود را حفظ کند. افرادی که از امید تحصیلی بالاتری برخوردارند، معمولا اعتماد بیشتری به توانایی های خود دارند، شکست های موقت را پایان راه تلقی نمی کنند و با نگرشی مثبت تر به فرآیند یادگیری ادامه می دهند. در مقابل، کاهش امید تحصیلی می تواند زمینه ساز کاهش انگیزه، افت عملکرد، بی تفاوتی نسبت به یادگیری، اضطراب آموزشی و حتی ترک تحصیل شود.