نقش یادگیری خودتنظیم در ارتقای کیفیت فرایند آموزش و پرورش

تحول بنیادین در نظام آموزش و پرورش مستلزم گذر از الگوهای سنتی و انفعالی مبتنی بر حافظه محوری به سوی پارادایم های شناختی و یادگیرنده محور است که در آن فاعلیت، استقلال و توانایی هدایت مسیر یادگیری توسط خود دانش آموز در کانون توجه قرار می گیرد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامع و تفصیلی نقش یادگیری خودتنظیم در ارتقای کیفیت فرایند آموزش و یادگیری در نظام تعلیم و تربیت انجام شده است. این مطالعه با روش توصیفی تحلیلی و تکیه بر چارچوب های نظری نوین روان شناسی تربیتی، سازوکارهای چندبعدی شناختی، فراشناختی، انگیزشی، عاطفی، رفتاری و بافتی درگیر در فرایند خودتنظیمی را واکاوی می نماید. یافته های حاصل از بررسی ادبیات نظری و تجربی نشان می دهد که تقویت راهبردهای خودتنظیمی نه تنها موجب درک مفهومی و عمیق، افزایش پایداری اطلاعات در حافظه بلندمدت و ارتقای مهارت های حل مسئله پیچیده می گردد، بلکه با تامین نیازهای روان شناختی بنیادین یعنی خودمختاری، شایستگی و تعلق پذیری، از افت تحصیلی، فرسودگی ذهنی و اضطراب مزمن در محیط های آموزشی پیشگیری می کند. همچنین، استقرار موفقیت آمیز یادگیری خودتنظیم نیازمند بازآفرینی نقش معلمان از سخنران صرف به مربی و تسهیل گر فراشناختی، دگرگونی در طراحی تکالیف یادگیری، اصلاح ریشه ای نظام های سنجش به نفع ارزشیابی های توصیفی و فرایندی، و ایجاد بستر روانی امن و عاری از تهدید در مدرسه است. در این پژوهش، چالش های ساختاری، پداگوژیک، فرهنگی و ارزشیابی حاکم بر نظام آموزشی شناسایی شده و راهکارهای عملیاتی و راهبردی در سطوح مختلف برای نهادینه سازی این شایستگی حیاتی ارائه گردیده است.